برنامه ریزی و پویایی نیاز امروز تعزیه

تعزیه

تعزیه نمایشی روایتگرانه از اوج شجاعت و از خود گذشتگی خاندان پاک پیامبر(ص) در مقابل بیدادگری ها و تظلم هایی است که ظالمان تاریخ بر شیعیان علی(ع) روا داشته اند.
تعزیه نمایشی ایرانی و اسلامی است که با الهام و برگرفته از واقعه جانگداز عاشورا و اتفاقاتی که در این رابطه رخ داده به وجود آمده است.
مبنای تعزیه را روایت های سفر امام حسین(ع) و پیروانش از مدینه به بین النهرین، جنگ های او و در نهایت شهادت ایشان تشکیل می دهد.
نسخه های از تعزیه در دست است که در آن از حضرت محمد(ص) و خاندانش نیز نام برده شده اما همواره شاخص ترین شخصیت این گونه نمایشی امام حسین(ع) است.
در تعزیه متن نمایش با عنوان «نسخه» خوانده می شود، این متون همواره به فارسی منظوم و اغلب از زبان نویسندگانی گمنام و به صورت سینه به سینه نقل شده است.
بازیگری در نمایش های تعزیه حرفه ای نیست و بازی سازان نمایش های تعزیه هر یک به قشری از طبقات جامعه تعلق دارند و بر اساس اعتقادت دینی و مذهبی خود پا در این مسیر مقدس و خدایی می گذارند.
در گذشته نمایش تعزیه به دلیل خصلت بی واسطه بودن و رابطه تنگاتنگ و زنده با مخاطب اثر نمایشی و ارتباط گیری مناسب با تماشاگران، از جایگاه خوبی در حوزه هنری کشور برخوردار بوده اما متاسفانه در سال های اخیر به دلیل کم توجهی به این گونه نمایشی کم کم شیوه های اجرایی و تکنیکی آن در حال زوال و نابودی است و تعزیه خوانان قدیمی آخرین تلاش های خود را برای ادامه حیات تعزیه در حوزه نمایشی کشور انجام می دهند.
اما با توجه به اینکه هر پدیده ای بدون ارتباط با دنیای خارج و پیرامون خود نمی تواند در این جهان به حیات پویای خود ادامه دهد و هنر نیز از این قاعده مستثنی نیست، بنابراین دست اندرکاران نمایش های تعزیه برای حفظ و اشاعه این هنر باید با دستاوردهای جدید حوزه نمایشی جهان به خوبی آشنا شوند.
به اعتقاد کارشناسان، توجه و حمایت از هنرهای سنتی و آیینی چون تعزیه به معنای حفظ بی چون و چرا و بدون ایجاد تحول در این حوزه نیست و از سوی دیگر تغییر و تحول در آیین های سنتی نمایشی به معنای از بین رفتن بنیادها و هسته های اصلی و فکری و آیین های گذشتگان محسوب نمی شود.
به باور کارشناسان، کم توجهی به این گونه نمایش ها و نبود ارتباط با تئاتر روز دنیا و دوری از حوزه های پژوهشی و تحقیقی باعث شده تا به مرور زمان بسیاری از مشخصه های تکنیکی و محتوایی نمایش های تعزیه به فراموشی سپرده شود.
بطوریکه امروزه جایگاه «معین البکاء» - گرداننده نمایش -، به عنوان یکی از عناصر مهم و ساختاری نمایش تعزیه از بین رفته و در مقاطعی تعزیه خوانان بدون توجه به تکنیک اجرای و محتوایی نمایش تعزیه با حفظ کردن اشعار و کنار گذاشتن نسخه شخصیت های نمایشی و استفاده از میکروفن و بلند گو و لباس های تعریف نشده در نمایش تعزیه و گاه دکورهای بی ارتباط به اجرای تعزیه می پردازند و این یعنی دوری از تکنیک و عدم توجه به سنت آیینی نمایش تعزیه.
به عقیده کارشناسان، اجراهای مداوم و حضور در جشنواره های بین المللی یکی از 
راه های پویایی این گونه نمایشی است و به این طریق می توان زمینه های غنا و 
ارتقای کیفی نمایش تعزیه را از نظر تبادل اطلاعات تکنیکی و خروج از بن بست حاصل از عدم ارتباط با تئاتر علمی جهان فراهم کرد.
برگزاری نشست های تخصصی، پژوهشی و تحقیقی، ایجاد فضایی دائمی برای اجرای نمایش های تعزیه و همچنین ایجاد رشته دانشگاهی با عنوان تعزیه در دانشگاه و مراکز آموزشی از جمله راه های رشد و پویایی و برگرفتن گرد کهنگی از چهره نمایش تعزیه است.
این گونه نمایش ها اگر با دید پژوهشی و علمی مورد توجه اهل فن قرار گیرند، می توانند گونه جدید و مستقلی از هنر نمایشی را به تئاتر جهان معرفی کنند.
مناسبت های مذهبی همچون ماه محرم، فرصتی برای بازنگری و توجه به نمایش های سنتی و آیینی خصوصا نمایش تعزیه است که می تواند به سوگواره ای بزرگ مردمی تبدیل شود.
به باور کارشناسان، برنامه ریزی های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت، برای فعالیت های نمایشی گروه های تعزیه، فراهم کردن امکانات لازم برای اجرای گروه های نمایشی، تلاش در راه ثبت نهایی نمایش تعزیه در یونسکو به نام ایران و ایجاد فرصت های مناسب برای شکل گیری گروه های جدید در شهرستان ها از سوی متولیان تئاتر کشور، می تواند موجب پویایی و بروز خلاقیت در نمایش تعزیه شود.

 

منبع: ایرنا



برچسب ها :