تاریخچه شیشه گری در ایران

تاریخچه شیشه گری در ایران
تاریخ:            تعداد بازدید: 318                    

شیشه گری یکی از قوی ترین هنرهای سنتی در ایران به شمار می رود. این هنر سنتی قدمت طولانی در تاریخ زندگی بشر داشته است در حقیقت شیشه به عنوان عجیب ترین ماده است که در ابتدا بشر با آن آشنا شد.
پس از آشنایی بشر با شیشه برخی از مردم به فکر استفاده از آن برای ساخت مواد مورد نیاز در زندگی خود افتادند از این رو تلاش کردند تا در ابتدا شیشه را صیقل دهند و از ان استفاده نمایند.
با صیقل دادن شیشه نتوانستند مواد گسترده ای را بدست آوردند بنابراین شیشه را ذوب کرده و آن را به صورت مهره تزئینی استفاده کردند.
استفاده از شیشه به عنوان مهره تزئینی در هزاره سوم و پیش از میلاد در میان بسیار مرسوم بود.
در طولانی سال های مختلف در کشورهای مختلف روش های فراوانی برای استفاده از شیشه مختلف می شد اما اولین شیشه های دست ساز متعلق به ایرانیان است در حقیقت اولین شیشه های دست ساز در دوره اشکانیان در ایران ساخته شده است.
ظروف شیشه ای در اوایل دوره اسلامی بیشتر شامل بطری، قوری، گلدان، و نیز فنجان بوده است که البته ساخت این ظروف نشان دهنده آن است که ایرانیان همیشه تفکر ساخت لوازم مورد نیاز خود را داشته اند.
یکی دیگر از متون مرتبط با شیشه در دوران اسلامی، حکاکی روی شیش هاست که البته برخی ها آن را برش بر روی شیشه هم می‌نامند.
با برش دادن شیشه کم کم روشهای تزئینی بر روی شیشه رواج پیدا کرد و در دوره سلجوقیان روش های تزئینی مختلفی نیز برای زینت بخشیدن به شیشه متداول شد.
ذوب شیشه، و سپس تراشیدن آن و در دوره ای کوتاه رنگ زدن آن بشر را به فکر آن انداخت که استفاده های دیگری نیز از شیشه انجام دهد بنابراین شیشه را با ترکیب های مختلف و نیز تلفیق های متفاوت به عنوان هنری سنتی هم ارائه داد.
در دوره صفویان بلورسازی در ایران به عنوان حرفه و نیز هنر رواج پیدا کرد و این هنر به اوج رسید.
در دوره شاه عباس دوم دستوری مبنی بر آموزش شیشه گری با ساخت کارگاه هایی در اصفهان و شیراز داده شد.
آموزش این هنر سنتی در دوره صدارت امیر کبیر به اوج خود رسید در حقیقت در این دوره افراد زیادی برای یادگیری این هنر سنتی روی آوردند چرا که با فراگیری فنون شیشه گری می‌توانستند از آن به عنوان هنر صنعت استفاده نمایند و به نوعی امرار معاش کنند.
هنر شیشه گری در ایران با تلاشهای شیشه گران ایرانی رونق قابل ملاحظه ای پیدا کرد اما متاسفانه در دوره پهلوی این هنر سنتی با رکود عجیبی روبرو شد چرا که در آن دوران از استاد کاران آلمانی و ایتالیایی برای ساخت و ارائه آثار شیشه گری استفاده شد و شیشه گران ایرانی هیچ اثری را در آن خلق نکردند و به این ترتیب این هنر سنتی با رکود و البته بیکاری شیشه گران روبرو شد.
رکود شیشه گری در ایران از دوران پهلوی ادامه یافت تا اینکه سازمان صنایع دستی ایران برای شیشه گری کارگاههای مختلفی را تاسیس کرد و در طول دو دهه اخیر بار دیگر شاهد رونق نسبی شیشه گری در تهران هستیم و در حقیقت مهمترین مرکز شیشه گری ایران در تهران است. کارگاههای شیشه گری از جمله ساختمانهایی است که همگی به یک شکل ساخته می‌شود.
این ساختمان ها دارای سقف های بلند، پنجره های بزرگ رو به روی هم تشکیل شده به طوری که شیشه گر و اگر از گرمانی ناشی در هوا در کنار کوره خسته شود به راحتی می‌تواند از ساختمان از هر سوی خارج شود.
البته این ساختمان ها از ابتدا به طوری ساخته می شود هوا مرتباً در جریان بوده و فضای داخل کارگاه با وجود پنجره های بزرگ مرتباً خنک شود اما با وجود کوره های شیشه گری گرمای هوا اجتناب ناپذیر است.

 

منبع: کمیته تخصصی تنگ و شیشه



برچسب ها :