حضرت علی (ع) به حاكمان اسلامی چه توصیه‌ای کرد؟

حضرت علی (ع)
تاریخ:            تعداد بازدید: 157                    

توصيه‏‌های مهم حضرت علی (ع) در عهدنامه مالک اشتر برای حاكمان اسلامی را هر انسانی حتما باید بداند.

1. زمامدار اسلامی از مشورت با افراد بخیل و ترسو و طمعكار بایستی جداً خودداری كند؛ چرا كه بخل و ترس و حرص از سؤظن به خدا سرچشمه می‏گیرد.


2. هرگز نباید انسان‏ های نیكوكار و بدكار در نزد زمامدار یكسان باشند؛ زیرا كه این عمل موجب می‏‌شود نیكوكار در كار نیك خود بی‏‌رغبت، و بدكار در كار بد خود تشویق شود.


3. هیچ زمامدار اسلامی نباید سنت‏‌های معقولی را كه موجب هماهنگی مردم جامعه می‏‌باشد و صاحب‏نظران با صلاحیت جامعه اسلامی نیز به آنها عمل می‏كنند، بشكند. همچنین زمامدار، هرگز نباید سنتی را كه سنت‏‌های خوب مردم را از بین می‏برد، مقرر سازد.


4. از جمله وظایفی دایمی زمامدار اسلامی نظارت كامل بر عملكرد ارگان‏های مختلف و كارگزاران است؛ مانند نظارت بر عملكرد قوه قضاییه و قوه مجریه كه شامل همه قوای اجرایی، نظامی و انتظامی كشور است.


5. زمامدار موظف است استیضاح از خود را قانونی بداند و به پاسخ‏گویی در مقابل خطای خود حاضر شود. زمامدار اسلامی باید هر گونه اتهام به ظلم را كه از طرف مردم به او داده می‏شود؛ برطرف سازد. اگر مردم جامعه درباره زمامدار گمان ظلم و تعدی نمودند، عذر خود را درباره موضوع یا رفتاری كه موجب بدگمانی مردم شده است، آشكار كند و گمان‏‌های ناشایسته مردم را از خود منتفی كند.


6. زمامدار نباید در امور، شتابزده یا سست عمل نماید؛ حضرت می‏فرماید: «از شتابزدگی در امور پیش از آن كه موقعش رسیده باشد، بپرهیز! و از سستی و كاهلی در انجام امری كه موقعش رسیده است، دوری كن!».


7. زمامدار نباید موقعی كه ابهام و تاریكی در امری وجود داشته باشد، به جای كشف حقیقت و پذیرش آن، به لجاجت بپردازد؛ چرا كه پدیده لجاجت بدون هیچ گونه تردیدی از عوارض بیماری مهلك خودخواهی است. از این روی زمامدار باید از لجاجت در پذیرش حقایق دوری جوید و هر زمانی كه حقیقت آشكار شد، در پذیرش و اقدام مطابق آن، سستی نكند.


8. زمامدار نباید در اموری كه مردم همه در آن مساوی‏ اند، خود را بر دیگران مقدم بدارد. حضرت می‏فرماید: «ای مالك! گمان مبر كه برای تو در نزد خداوند امتیازی است كه با آن می‏توانی خود را در حق حیات، حق كرامت، حق آزادی و دیگر حقوق، برتر از دیگران تلقی كنی و حقوق مردم را در امور معاش و حیثیت و شرف انسانی پایمال كنی؛ بلكه امتیاز تو در نزد خداوند ناشی از وظایفی است كه باید برای مردم انجام دهی».


9. زمامدار هرگز نباید در اموری كه مسؤولیتش بر عهده اوست و چشمان مردم آنها را می‏بیند، خود را به غفلت و نفهمی بزند؛ شخصیت هر شخص، در گرو انجام وظیفه‏ای است كه بر عهده گرفته است. از این روی زمامدار و هر مقام مسؤول دیگر نباید با نفهمی و غفلت نمایی از وظایف خود طفره رود؛ چرا كه طفره رفتن از وظایف علاوه بر این كه شدیدترین اهانت و تحقیر نسبت به شخصیت خویش و زیر پاگذاشتن كرامت آن است، برای دیگران نیز قابل تأویل و تفسیر نیست. 


منبع:خطبه 53 نهج البلاغه



برچسب ها :