لیتوگرافی چیست؟

لیتوگرافی چیست؟
تاریخ:            تعداد بازدید: 326                    

لیتو گرافی فرایندی است كه در طی آن صفحه هایی فلزی از جنس آلومینیوم موسوم به زینك یا پلیت ساخته می شود. از این صفحه ها در چاپخانه های مجهز به سیستم چاپ افست برای انجام عملیات چاپ بر روی كاغذ استفاده میشود. بنابر این لیتوگرافی یك مرحله ی واسطه ای در چاپ افست است . فایلهای طراحی شده ابتدا در لیتوگرافی تبدیل به صفحات فلزی شده و سپس این صفحات به چاپخانه ارسال می گردد تا در آنجا بوسیله ی آنها عملیات چاپ بر روی كاغذ صورت بگیرد.

در لیتوگرافی ابتدا فایلها به چهاررنگ اصلی سازنده ی خود تقسیم می شوند و سپس تصویر مربوط به هر رنگ با نوعی پلیمر مخصوص بر روی صفحه ی فلزی چاپ می شود . جنس سطح این ورقه ی فلزی از موادی پوشانیده شده است كه به هیچ عنوان مركب چاپ را به خود جذب نمیكند. در عوض جنس مواد پلیمری كه طرح را با آن را بر روی زینك چاپ می كنند جاذب مركب می باشد. از همین خاصیت در چاپ استفاده می شود. برای ساخت زینك دو روش وجود دارد روش قدیمی كه امروزه هنوز هم كم و بیش مورد استفاده قرار می گیرد از دستگاهی به نام ایمیج ستر (Image Setter)استفادهمی شود. این دستگاه هر چهار فایل تفكیك شده از فایل اصلی را با رنگ مشكی بر روی طلق شفاف پرینت می گیرد. در حقیقت دستگاه ایمیج ستر چیزی جز یك پرینتر سیاه و سفید بزرگ لیزی با قابلیت پرینت بر روی طلق شفاف نیست. البته دقت چاپ و رزولوشن پرینت در این دستگاه فوق العاده بالاست. پس از اینكه این طلق ها آماده شد آنها را بر روی زینك های خام چسبانده و با گیره های مخصوصی فیكس می كنند. سطح زینك خام از ماده ی پلیمری جاذب مركب پوشانده شده است و در طی فرایند ساخت زینك قسمت های اضافی از روی سطح آن برداشته می شود تا فقط بخشهای طرح باقی بماند. در حقیقت عملیات چاپ بر روی زینك برعكس حالت معمول انجام می شود.

جنس مواد پلیمری كه سطح زینك را پوشانده است به نور فرابنفش حساس است و در صورت قرار گرفتن در مقابل نور تبخیر می شود. پس از اینكه طلق های شفاف كه به آنها فیلم گفته می شود را بر روی زینك بستند آنها را در محفظه ای قرار می دهند تا نور ببینند. در اثر نور دیدن در بخشهایی از زینك كه در مقابل طلق شفاف قرار گرفته و نور می بیند مواد پلیمری تبخیر می شوند و از بین می روند اما در بخشی كه زینك در مقابل بخشهای سیاه شده ی فیلم قرار میگیرد و نور نمی بیند مواد پلیمری باقی می مانند. سپس زینك را در محلولی قلیایی (معمولاً از مشتقات آمونیاك) شستشو می دهند تا بخشهای باقی مانده ی مواد پلیمریكهنور دیده اند ولی هنوز كم و بیش بر سطح زینك باقی مانده اند پاك شوند و اصطلاحاً زینك ظاهر شود. پس از آن زینك در محلولی دیگر شستشو داده می شود تا بخشهای نور ندیده ی آن تثبیت شوند. بابر این ساخت زینك در این روش شامل تهیه ی فیلم و سپس ساخت زینك است .

 اما در روش های جدید تر از دستگاهی به نام Plate Setterاستفاده می شود كه بدون درست كردن فیلم مستقیماً زینك را می سازد. یعنی فایل از كامپیوتر به دستگاه ارسال می شود و زینك آماده از دستگاه خارج می شود. میتوان گفت كه دستگاه پلیت ستر، پرینتر زینك است. توجه داشته باشید كه متداول است كه به ورقه ی فلزی تولید شده در حالت اول زینك و در حالت دوم پلیت می گویند.

در پایان یاد آوری دو نكته را ضروری است: اول اینكه واژه ی لیتو گرافی در فارسی به معنای چاپ سنگی است كه بر گرفته از یكی از روش های چاپ بسیار قدیمی است كه بعداً، نو گزینش شده و به تكنولوژی تولید فیلم و زینك نیز تعمیم داده شده است. نكته ی دوم اینكه برای تولید فیلم در سالهای نه چندان دور كه هنوز كامپیوتر وجود نداشت ( و طبعاً دستگاه ایمیج ستر هم ساخته نشده بود) از روش عكاسی سنتی و ظهور فیلم استفاده می شد و برای ساخت فیلم از فیلتر های رنگی استفاده می كردند.

 

نوشته شده توسط : مهندس امیر حسین گرشاسبی



برچسب ها :