جاذبه های گردشگری استان تهران

استان تهران
تاریخ:            تعداد بازدید: 301                    

مرکز استان: تهران

تاریخ تاسیس: 1357

مساحت: ۱۸٬۸۱۴ کیلومتر مربع

استان تهران با وسعتی حدود ۱۲٬۹۸۱ کیلومتر مربع از شمال به استان مازندران، از جنوب به استان قم، از جنوب غربی به استان مرکزی، از غرب به استان البرز و از شرق به استان سمنان محدود است. جمعیت استان تهران در سال ۱۳۹۲، ۱۲٬۴۲۵٬۰۰۰ نفر بوده است.

مرکز این استان شهر تهران است. شهر تهران پایتخت کشور ایران نیز به شمار می رود.

استان تهران با بیش از ۱۲ میلیون نفر جمعیت، ۱۷/۵ درصد جمعیت کل کشور را در خود جای داده است. از این میزان ۱۲، ۲۵۲ هزار نفر در مناطق شهری و ۱، ۱۶۱ هزار نفر در مناطق روستایی آن ساکن هستند. ۶۳/۶درصد از جمعیت شهری استان تهران در شهر تهران و مابقی در ۴۴۴ شهر دیگر استان ساکن هستند.

پوشش گیاهی استان تهران:

  • جنگل های طبیعی: در نقاط مختلف استان تهران این گونه جنگلها پراکنده اند؛ در دامنه های جنوبی البرز، ارتفاعات تهران گونه های گیاهی مانند بادام کوهی،  پسته، انجیر و زرشک به چشم میخورد.
  • جنگل های دست کاشت: طی سالهای اخیر، فضاها و پار کهای جنگلی جدید در استان تهران به وجود آمده است. بزر گترین آن ها عبار ت اند از پارک چیتگر در غرب استان و پارک جنگلی لویزان در شمال شرق آن. در سطح استان تهران چندین پارک جنگلی دیگراز جمله سوهانک، وردآورد، سرخه حصار و توسکا وجود دارد. درختان این پارک ها عمدتا کاج، اقاقیا و زبان گنجشک هستند. وجود جنگل های طبیعی و دست کاشت، گردش در استان تهران را دلنشین تر کرده است.

 


فهرست جاذبه های گردشگری، جاهای دیدنی، اماکن مقدس و مذهبی، و امکانات توریستی و تفریحی شهرهای استان تهران به شرح زیر در آریا زمین در دسترس می باشد:

شهر اسلامشهر، شهر بهارستان، شهر پاکدشت، شهر پیشوا، شهر تجریش، شهر تهران، شهر دماوند، شهر رباط کریم، شهر ری، شهر شمیرانات، شهر شهریار، شهر فیروز کوه،شهر فیروزکوه، شهر قدس، شهر گلستان و نسیم شهر، شهر ملارد، و شهر ورامین

 

آرامگاه بی بی شهربانو

آرامگاه بی بی شهربانو - 1آرامگاه بی بی شهربانو - 3آرامگاه بی بی شهربانو - 4آرامگاه بی بی شهربانو - 7آرامگاه بی بی شهربانو - 8آرامگاه بی بی شهربانو - 9

بقعه و زیارتگاهی در شمال شرقی شهرری، در دامنه جنوبی کوه ری (کوه بی بی شهربانو) در شمال امین آباد است.

با توجه به کتیبه ای که در آرامگاه وجود دارد و باور عمومی، مردم این محل را آرامگاه شهربانو دختر یزدگرد سوم ساسانی و همسر امام حسین (ع) و مادر امام زین العابدین (ع) می دانند، ولی درباره زمان دقیق بنای هسته مرکزی این مجموعه، انتساب آن به شهربانو با توجه به احادیث و روایات و منابع تاریخی و نکات معماری نظرهای متفاوتی وجود دارد.

آرامگاه بی بی شهربانو در دامنه جنوبی کوه ری، با این عقیده که شهربانو، همسر امام حسین(ع) است توسط شیعیان زیارت می شود. ولی برخی منابع دیگر به دلیل قرارگرفتن زیارتگاه بر فراز کوه، مجاورت آن با چشمه، ویژگیهای معماری سنگی، اختصاص زیارت آن به زنان در برخی دوره ها، کاربرد واژه بانو و شهربانو برای الهه آناهید و تشابه افسانه بی بی شهربانو با داستان زیارتگاه زرتشتی (بانوی پارس) در یزد، بسیاری براین عقیده اند که این بنا در اصل از نیایشگاه های آناهید، الهه آبها و باروری و از پرستشگاه های زرتشتیان پیش از اسلام بوده است.

آرامگاه بی بی شهربانو مجموعه ای تاریخی است که آثار بسیاری دیدنی از دوره های مختلف زمانی را در خود جای داده است. این آرامگاه محوطه ای است مستطیل شکل (شمالی-جنوبی)، به طول ۳۳متر و عرض ۲۲ متر که با دیواری سنگی متعلق به سده چهارم (آل بویه و سلجوقی) محصور گردیده و از شمال به کوهستان محدود می شود. در بخش جنوبی آن چند بنای محکم سنگی با پوشش گنبدی از سنگ و آجر وجود دارد. محوطه اصلی با احداث دیوارهای جدید، رواقها، اتاقها، راهرو و غیره در دوره های گوناگون به دو قسمت (صحن) تقسیم شده است.

بنای اصلی بقعه از سنگ و گچ ساخته شده و طاقهای آن آجری است. از سبک و وضع بنا برمی آید که هسته اصلی آن در دوره ساسانی ساخته شده باشد و در سده چهارم (عهد آل بویه) از آن برای آرامگاه استفاده شده و قسمتهایی به آن افزوده اند. این بقعه مشتمل بر حرم کوچک چهارگوشی است. مدخل اصلی حرم رو به مشرق و دارای سر دری است متعلق به روزگار صفوی، اما گنبد کاشیکاری و برخی گچبریها و تزیینات آن از آثار دوره قاجار است. جلو سر در، دهلیزی قرار دارد که در گذشته به صورت ایوانی بوده و بخشی از حیاط اندرون بقعه به شمار می آمده است. در جنوب همین دهلیز بنای مربع سنگی استواری با پوشش ضربی متعلق به قرن چهارم وجود دارد. در جنوب حرم نیز اتاق طویل مسدودی در جهت شرقی-غربی قرار دارد که احتمال داده اند متعلق به دوره ساسانی باشد. این اتاق از مشرق به بنای مربع سنگی مذکور منتهی می گردد و معلوم می شود که در آغاز، راه ورود به بنای سنگی بوده است. در شمال حرم، مسجد یا رواقی از دوره قاجاریه وجود دارد. صحن بزرگتر بقعه که حیاط بیرونی آن محسوب می شود در شمال همین مسجد قرار دارد. در شمال صحن اتاقی برای اقامت میهمانان متولی یا زوار دیگر احداث شده است.

کتیبه آرامگاه :

قدیمی ترین کتیبه موجود در آرامگاه، نوشته های روی صندوق مرقد است که حدیثهای پیامبر اسلام(ص) و لقبهای شهربانو را دربرداشته و تاریخ ۸۸۸ هجری قمری و نام بانی و سازندگان آن ذکر شده است.

درب حرم :

درب منبت کاری شده زیبایی از دوران شاه طهماسب در جنوب شرقی حرم که گویی مدخل اصلی و قدیمی آن است به جا مانده است.

غار نورانی:

پایین پله های بقعه بی بی شهربانو و در سمت راست پله ها غاری وجود دارد با مدخلی تنگ و باریک که زایران حاجتمند شمع های نذری در آن روشن می کنند. در قسمتی دیگری از این غار پنجرهای مشبک قرار دارد که دختران جوان برای گشوده شدن بختشان بر روی آن دخیل می بندند.

نکته ای جالب اینکه بنا بر برخی نقل های قدیمی زیارتگاه حضرت نیک بانو (چک چک یا پیر سبز) که در یزد واقع شده است مربوط به دختر یزدگرد سوم و خواهر بی بی شهربانو می باشد.

 

دژ رشکان

دژ رشکان - 1دژ رشکان - 2دژ رشکان - 3دژ رشکان - 4دژ رشکان - 5دژ رشکان - 6

یکی از دژهای موجود در شهر باستانی ری می باشد که به منظور حفاظت از شهر ساخته شده بود. این دژ با ساختاری متشکل از لاشه سنگ و ساروج، متعلق به دوره اشکانیان است.

دژ رشکان در گذشته فخرآباد نامیده می شد زیرا فخرالدوله این بنا را که در جریان فتح ری به دست مسلمان ها ویران شده بود ، مرمت کرد. در این قلعه ، اموال گرانبها و اسلحه خانه هایی وجود داشت. بخش های اصلی قلعه رشکان تا زمان قاجار نیز برجای بود ، اما امروزه قسمت اعظم آن تخریب شده است. دیوارهای غربی این دژ دارای سوراخ هایی برای تیر و کمان است. از این محل وسایل جنگی کهنه زیادی بدست آمده که در موزه ایران باستان موجود می باشد.

محوطه باستانی دژ رشکان از 1313 تا 1315 از سوی هیات باستانشناسی آمریکایی به سرپرستی «اریک اشمیت» مورد کاوش قرار گرفت که نمایان شدن بقایای مسجد جامع ری ماحصل این فعالیت به شمار می رود. کاوش های باستانشناسی صورت گرفته در این منطقه از سال 1384 تا 1386 منجر به شناسایی آثار معماری ارزشمندی از دوران اشکانی، ساسانی و اسلامی شده که بیانگر وجود ارگی حکومتی است.

به دنبال عملیات کاوش و حفاری دژ رشکان، باستان شناسان آخرین سازه های معماری "کاخ سیاوش" متعلق به دوره ساسانی را یافتند. این سازه تاریخی که دژی است با ساختاری از سنگ و ساروج، پس از سال ها از میان خاک های انباشته و زباله های شهری بیرون آمد. بنا به گفته کارشناسان و متخصصان میراث فرهنگی این کاخ متعلق به سیاوش بن مهران آخرین حاکم ساسانی ری بوده و با توجه به ساختار معماری مصالح سنگ و ساروج و در مواردی آجر های مربعی عصر ساسانی، متعلق به اواخر دوران ساسانی است که در طول قرون اولیه اسلامی نیز مورد استفاده قرار می گرفته است . کشف سازه های ساسانی در این دژ گمانه های باستان شناسان را مبنی بر این که دژ رشکان به دوران اسلامی تعلق داشته بر هم زد. پیش از این دژ رشکان به عنوان مرکز آل بویه ( دیالمه ) در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده بود. به گفته متخصصان اگرچه این محوطه وسیع در دوره های مختلف تاریخی کاربری های متعددی داشته اما در حال حاضر شواهد گویای کارکرد استحفاظی از این سازه های عظیم است.

ری پایتخت بهاره پادشاهان اشکانی و مکانی مهم برای پادشاهان ساسانی بوده است. براساس کتاب ایران باستان در باب ری ، آتنه گوید:«ری اقامتگاه شاهان اشکانی در بهار بود و این خبر باید صحیح باشد، زیرا ری را ارشکیه می نامیدند و به قول ایزیدور خاراکسی (پارت بند7)ری از تمامی شهر های ماد بزرگتر بود.»

کهن دژ 2300 ساله رشکان در نزدیکی صفاییه شهر ری و تپه چشمه علی قرار دارد و یکی از جاهای دیدنی و باستانی شهر ری به حساب می آید.

آدرس :

شهرری، چهارراه خط آهن، روبروی کارخانه گلیسیرین سازی، بالای کوه باروت کوبی.

 

قلعه گبری ری

قلعه گبری ری - 1قلعه گبری ری - 2قلعه گبری ری - 4قلعه گبری ری - 6

یکی از قلعه های محافظ ری قدیم، قلعه گبری است که در دوره اشکانیان ساخته شده است و در حد جنوب شرقی ری قدیم و امروزه در مشرق بقعه حضرت عبدالعظیم (ع) واقع است.

این دژ ۲۰۰۰ ساله با مساحتی در حدود ۳۰۰۰ متر مربع دارای چهار برج دیده بانی در چهارگوشه شهر به منظور تشخیص حملات و مکان تدافعی اصلی و اولیه

بوده است که امروزه آثار دو قلعه همچنان باقی مانده یکی به نام دژ رشکان و دیگری هم به نام قلعه گبری.

برج و باروهای قلعه گبری در طی قرنها به دلیل فرسایش تخریب شده و امروز تنها دیوارهای طولانی و مرتفع از خشت و گل بر جا مانده است و از مکانهای دیدنی شهر ری بشمار می آید.

ارتفاع این برج ها به 17 متر می رسید و در مسیر عبور کاروان ها به سمت قم، اصفهان و شیراز قرار داشت. اگرچه اکنون با گذشت سالیان بسیار و فرسایش خاک بعضی از قسمت های آن تخریب شده اما همچنان در دل شهر خود نمایی می کند.

پیش از انقلاب این قلعه به عنوان کارخانه باروت سازی مورد استفاده قرار می گرفت که پس از مرگ صاحب آن در اختیار آستان عبدالعظیم حسنی (ع) قرار گرفت تا به عنوان انبار مرکزی از آن استفاده شود. 
 اگرچه ورود به این قلعه برای مردم عادی امکان پذیر نیست اما عبور ازکنار آن و تماشای ابهت و بزرگی این بنا نشان از هنر بزرگانی دارد که این قلعه را بنا کردند.

به گفته مورخان، مردآویج زیاری بنیانگذار سلسله آل زیار (مرگ ۳۱۳ خورشیدی)، در این مکان دفن شده است.

آدرس :

تهران، شهر ری، خیابان 24 متری، میدان معلم، کمربندی شهرری.

 

آتشکده ری

آتشکده ری - 1آتشکده ری - 2آتشکده ری - 3آتشکده ری - 4آتشکده ری - 5آتشکده ری - 6آتشکده ری - 7آتشکده ری - 8

از آثار تاریخی به جا مانده از دوره ساسانیان در شهر باستانی ری می باشد. آتشکده ری که به آتشکده بهرام و تپه میل هم شهرت دارد بر بلندای تپه ای پهناور در جنوب شرقی حرم حضرت عبدالعظیم(ع) و در ۲ کیلومتری جنوب قلعه نو بخش کهریزک شهرستان ری قرار گرفته است. گمان می رود که این بنا آتشگاه بهرام گور بوده باشد.

این بنای قدیمی، بقایای یکی از مهمترین آتشکده های پیش از اسلام که به روایت تاریخ طبری از آن قدیمی تر وجود ندارد. براساس کتاب تاریخ طبری، این آتشکده محل نگهداری آتش مقدس بوده چنانکه در جایی دیگر نیز گفته شده؛ یزدگرد پس از شکست جلولا از حلوان به ری آمد و آتش مقدس را از آنجا برگرفت و به مرو برد.

مسعودی نیز در مروج الذهب احداث آتشکده ری را به فریدون نسبت می دهد. او می گوید آتشکده ری قبل از ظهور زرتشت وجود داشته است. ری قبل از زرتشت هم شهری مذهبی بود و چون اعراب در فتح ری با مردم آنجا صلح کردند آتشکده را باقی گذاشتند.

بنای آتشکده بر فراز تپه بزرگی قرار گرفته که از سطح زمین حدود 18 متر ارتفاع داره و به گفته کارشناسان میراث فرهنگی قبلا 20 متر هم خاک روی آن را پوشانده بود یعنی در واقع 20 متر خاکبرداری شده تا به آثار باقی مانده دست یافتند.

بخشی از بنای آتشکده ری در زمان حمله اسکندر به ایران خراب شد و تنها قسمتی از بنای چهارطاقی و زیبای این آتشکده به صورت دو میل باقی ماند. بنای اصلی شامل چهار طاق بوده که فعلا دو طاق آن باقی مانده است، در زیر طاق کوچک آتش مقدس قرار می گرفت و مردم در مقابل آن به نیایش می پرداختند.

ساختمان آتشکده در راستای شرقی - غربی ساخته شده تا به طور کامل از نور خورشید برای روشن نمودن ساختمان بنا استفاده شود، بنایی که به گفته باستان شناسان در چهار طبقه احداث شده بود.

در بخش زیرین مجموعه سه راهروی کم پهنا وجود دارد که سراسر طول بنا را طی می کند، دالان وسط که مخصوص عبور بالاترین مقام مذهبی آتشکده یعنی موبد موبدان بود امروزه قابل عبور همگان است.

در بالای هر کدام از این دالانها تصویر یک ماهی کنده کاری شده که یکی از ماهی ها در موزه ایران باستان، دیگری در محل سایت و سومی بر دیوار محل اقامت کارکنان میراث جا گرفته است.

تپه میل با سنگ، ساروج، خشت و گل ساخته شده است. نیزارهای اطراف تپه از وجود دریاچه ای حکایت دارد که در گذشته در این محل وجود داشت، ولی خشک شده است.

آتشکده بهرام در سال 1334 توسط وزارت فرهنگ و هنر با شماره 407 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و امروزه از مکانهای دیدنی استان تهران محسوب می شود.

مسیر دسترسی :

از شهر ری حدود 12 کیلومتر به سمت ورامین رانندگی کنید، سپس در محلی به اسم روستای قلعه نو تابلوی بزرگ آتشکده ری شما را به سمت این محل باستانی هدایت می کند.

آتشکده ری به نام های آتشکده بهرام، تپه میل، نیز شناخته می شود.

 

چشمه علی

چشمه علی - 2چشمه علی - 3چشمه علی - 6چشمه علی - 8چشمه علی - 9چشمه علی - 10

در جنوب تهران و شمال شهرری و در زیر باروی ری، چشمه ای از وسط صخرهای بزرگ بیرون می آید و به سمت جنوب و پس از آن جنوب شرق روان می شود اسم کهن این چشمه "سورینی" بوده که برخی احتمال می دهند مربوط به خاندان بزرگی در دوره اشکانی یا ساسانی باشد بعدها در دوره صفویه این چشمه به نام "چشمه علی" نامگذاری شد و امروزه از جاهای دیدنی استان تهران بشمار می آید.

چشمه علی از اولین چشمه های دایمی فلات ایران است که مردم در کنار آن، یکجانشین شده اند. تاریخ اصلی این چشمه به طور دقیق واضح نیست ، ولی یافته ها نشان می دهد حدود ۸۰۰۰ سال پیش ایرانیان باستان در کنار این چشمه می زیسته اند.

دیدنی های اطراف چشمه علی:

این چشمه از چندین لحاظ اهمیت دارد. هم به دلیل تبدیل شدن آن به منطقه ای تفریحی و ایجاد پارک و فضای سبز در کنار آن و هم به دلیل وجود چند اثر باستانی در نزدیکی آن که عبارتند از :

دیوار قدیمی شهر ری با نام "باروی ری" دقیقا در بالای چشمه قرار داشته و حصار دفاعی ری قدیم بوده که قسمتی از آن بر جای مانده و در دوره قاجار هم بازسازی شده است.

_کتیبه فتحعلی شاه یا نقش برجسته چشمه علی: این کتیبه بر روی دیواره چشمه علی قرار دارد. می گویند فتحعلی شاه قاجار که زمانی را در شیراز گذرانده بود، با  دیدن نقش برجسته های سرزمین فارس، سه نفر به نامهای حجارباشی، نقاش باشی و معمارباشی را مسیول نقش کردن این کتیبه به همراه کتیبه ای مشابه، در تنگه واشی فیروزکوه کرد.

_ ارگ : در سمت دیگری از محوطه چشمه علی، ارگ قدیمی به چشم می خورد که از آثار دوره سلجوقی است. در این مجموعه امام زاده عبدالله را می توان زیارت کرد.

_ در جنوب چشمه علی، قبرستانی است که برخی از هنرمندان نامی در آن دفن هستند. از جمله قبر عبدالغفار نجم الملک جغرافیدان و ریاضی دان بنام که یکی از کارهای او ترسیم نقشه تهران و تقویم است. بیش از ۱۰۰ سال از عمر تقویم نجم الملک می گذرد ولی هنوز کارهای او منتشر می شود. مدفن جبار باغچه بان هم در چشمه علی است. کسی که برای اولین بار مدارس استثنایی را در ایران تشکیل داد.

_ قبرستان بسیار مهم و بزرگ ابن بابویه

_ برج طغرل

تپه چشمه علی همواره مورد توجه باستان شناسان و محققان بوده است. از اطلاعات قابل استفاده از این تپه می توان به گزارش کوتاهی از حفریات دمرگان، دایت و اشمیت اشاره کرد که در بولتن موزه دانشکده فیلادلفیا چاپ شده است، هزاران قطعه از اشیایی که اشمیت در چشمهعلی یافته بود، امروزه در موزهها و دانشگاههای آمریکا و بخش کوچکی از آنها نیز در موزه ایرانباستان نگهداری میشود.

همچنین هیات ری نیز در حفریات باستان شناختی روی تپه چشمه علی به آثاری از دوره های اسلامی، ساسانی و اشکانی و آثاری متعلق به عصر آهن رسیده است.

در گذشته فرش فروشها و مردم تهران، قالیها و قالیچه های خود را با این عقیده که در آب این چشمه خاصیتی است که فرش را خوب تمیز و رنگ روشنتر و پر جلاتر می سازد، در آب چشمه علی می شستند. اما حالا از این کار ممانعت می شود.

این منطقه از گذشته به عنوان محل تفرجگاهی برای اهالی ری و تهران به شمار می رفته در ایام نوروز هم می تواند محلی باشد که شما را در کنار یک آب و هوای مطبوع به دل تاریخ بکشاند یک جای باحال و دیدنی.

آدرس :

شهرری، جاده سوم، خیابان چشمه علی، خیابان تقوی نیا، تپه سمت راست کوه.

 

آرامگاه ابن بابویه

آرامگاه ابن بابویه - 1آرامگاه ابن بابویه - 3آرامگاه ابن بابویه - 4آرامگاه ابن بابویه - 5آرامگاه ابن بابویه - 6آرامگاه ابن بابویه - 8

شهر باستانی ری با بیش از 8 هزار سال سابقه، یکی از بزرگترین مراکز تمدنی دنیاست و آرامگاه ابن بابویه از جمله آثار تاریخی این شهر محسوب می شود.

این آرامگاه با ۱۲ هکتار وسعت، نخستین گورستان شهر ری و دومین گورستان تهران بعد از بهشت زهرا محسوب می شود و بسیاری از مشهورترین چهره های ایران در آن آرمیده اند. کسانی همچون علی اکبر دهخدا، علامه طباطبایی، میرزاده عشقی، اشرف الدین گیلانی (نسیم شمال)، رحیم موذن زاده اردبیلی، دکتر سید حسین فاطمی، خانم فخرالدوله (بانی مسجد فخرالدوله، دختر مظفرالدین شاه و مادر دکتر علی امینی)، کشته شدگان قیام ۳۰ تیر و جهان پهلوان غلامرضا تختی که هر یک بخشی از فرهنگ و تاریخ ایران اند.

نام این گورستان برگرفته از نام محمد بن بابویه معروف به شیخ صدوق یکی از فقها و دانشمندان شیعه است که آرامگاه او در آنجا واقع شده است.

بر اساس گزارش ها و مستندات تاریخی، پیش از زمان ناصرالدین شاه، گورستان ابن بابویه کشتزار و باغ بسیار وسیعی بوده است، اما در پی کشف جسد سالم فردی در سردابی زیر آن باغ و بدست آمدن سنگی درون سرداب که آشکارا نشان می داد پیکر ازآن شیخ صدوق است که بیش از ۸۰۰ سال پیش درگذشته است، بی درنگ بقعه شیخ صدوق بر آن مزار احداث می کنند.

به اعتقاد برخی کارشناسان بنای نخستین گورستان ابن بابویه، به دوران سامانی برمی گردد و بعدها در اثر سیل تخریب شده است. آرامگاه ابتدایی شیخ صدوق نیز، در گذر زمان به خاطر حمله مغولان و جنگهای خوارزمشاهیان و تیموریان و همچنین به علت حوادث مختلف چندین مرتبه خراب و ویران شد به گونه ای که سرانجام - تا پیش از کشف - سالها در زیر توده های خاک پنهان می ماند. پس از برپایی بقعه شیخ صدوق، افراد زیادی در اطراف آن به خاک سپرده شدند.

برج طغرل اثر به جا مانده از دوره سلجوقیان در شرق آرامگاه ابن بابویه قرار دارد که یکی دیگر از جاذبه های گردشگری این شهر باستانی می باشد.

 

برج طغرل

برج طغرل - 1برج طغرل - 3برج طغرل - 4برج طغرل - 5برج طغرل - 6برج طغرل - 7برج طغرل - 8

از آثار به جا مانده از دوره سلجوقیان در شهر ری می باشد که در شرق آرامگاه ابن بابویه در خیابان ابن بابویه واقع شده است و از مکانهای مشهور و دیدنی شهر ری محسوب می شود.

برج طغرل با مساحتی بالغ بر 48 متر مربع و ارتفاعی در حدود 20 متر و با اسکلتی خشتی و آجری به صورت استوانه ای افراشته خودنمایی می کند

نمای داخلی این برج به صورت استوانه و نمای بیرونی آن از 24 کنگره تشکیل شده است. دیوارهای بالای ارتفاع 4 متر به صورت تو خالی طراحی شده است و وسط آن پلکانی به عنوان رابطی میان بخشهای زیرین و بالایی برج در ضلع شمالی بنا وجود دارد.
 سازنده این برج در کف آن و کناره های دیوارها ، کانالهای گذر هوا تعبیه کرده است که این کانالها مانع از رطوبت بنا میشود.

برج طغرل سالیان بسیاری راه گشا و راهنمای مسافران جاده ابریشم که از جانب خراسان به ری می آمدند بوده است و با روشن کردن آتش بر باروی بلند آن

در شبهای تاریک آنان را هدایت می کرده است.

این برج شبیه عقربه های ساعت بوده و می توان از روی تابش آفتاب روی کنگره های آن زمان را تشخیص داد :

حول این برج از نمای بیرونی ۲۴ کنگره با زاویه حاده ساخته شده است که در زمان طلوع آفتاب یکی از کنگره ها از سمت شرق کم کم روشن می شود و آفتاب درون آن می تابد، اگر نیم ساعت از طلوع آفتاب بگذرد، نصف کنگره روشن می شود. اگر یک ساعت از طلوع خورشید بگذرد یک کنگره به طور کامل روشن می شود و اگر ۲ساعت بگذرد ۲ کنگره روشن می شود، تا هنگامی که به لحظه ای می رسیم که خورشید روی نصف النهار منطقه قرار می گیرد، یعنی بیش ترین ارتفاع خود را از افق دارد. در این هنگام خورشید درست در بالای سر در جنوبی برج قرار می گیرد چرا که دربهای برج کاملا شمالی جنوبی بوده و روی نصف النهار واقع است در این هنگام سایه تیغه ای که بالای سر سردرب ورودی است درست در بالای تبری ضربی گونه سر در قرار گرفته و حکایت از لحظه اذان ظهر می کند و در زمستان که ارتفاع خورشید پایین تر است در لحظه ظهر خورشید از درب جنوبی درست وسط برج می تابد. بعد از ظهر هم کنگره های سمت غرب شروع به روشن شدن می کند. اگر نیم ساعت از لحظه ظهر بگذرد نیمی از کنگره از جانب غرب روشن می شود، اگر یک ساعت بگذرد یکی از کنگره ها و به همین ترتیب ادامه می یابد.

تا به امروز برج طغرل چندین بار مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته است :

برای نخستین بار در سال ۱۳۰۱ هجری قمری به دستور ناصرالدین شاه مرمت و لوحه ای مرمر بر سردر بنا نصب گردید. این بازسازی بنا را از خطر نابودی نجات داد ولی ظرافت کاریهای قدیمی و بقعه کتیبه کوفی آن را از بین برد.

پس از آن سالها این بنا متروک بود تا در اوایل دهه هفتاد بار دیگر مورد بازسازی قرار گرفت و بطور جدی در نیمه سال ۱۳۷۷ آغاز و در زمستان ۱۳۷۹ به پایان رسید.

این اثر کهن با شماره 147در سال 1310شمسی در فهرست آثار ملی ثبت شده است و از جاذبه های گردشگری استان تهران بشمار می آید.

آدرس :

شهرری، سه راه ورامین، خیابان ابن بابویه، خیابان طغرل.

 

موزه آبگینه و سفالینه ایران

موزه آبگینه و سفالینه ایران - 1موزه آبگینه و سفالینه ایران - 2موزه آبگینه و سفالینه ایران - 3موزه آبگینه و سفالینه ایران - 4موزه آبگینه و سفالینه ایران - 7موزه آبگینه و سفالینه ایران - 8موزه آبگینه و سفالینه ایران - 9موزه آبگینه و سفالینه ایران - 10موزه آبگینه و سفالینه ایران - 12

یکی از موزه های شهر تهران است که در خیابان سی تیر قرار دارد. بنای موزه، خانه ای تاریخی مربوط به دوره قاجار است که در حدود 80 سال پیش به دستور احمد قوام (قوام السلطنه) وزیر احمد شاه قاجار و به منظور استفاده شخصی او ساخته شد.

این مجموعه تا ۱۳۳۰ خانه و محل کار قوام السلطنه بود و بعد از آن مدت هفت سال در اختیار سفارت مصر قرار گرفت. بعد از آن، به ترتیب سفارت افغانستان، بانک بازرگانی و در سال ۱۳۵۵ با همکاری مهندسان ایرانی و اتریشی تغییرات آن شروع شد.

ساختمان موزه که در باغی به مساحت ۷۰۰۰ مترمربع قرار دارد بسیار دیدنی است. این بنا هشت ضلعی است و طرح های در و پنجره های نفیس که بسیار خوب نگهداری شده اند، یادآور معماری عصر سلجوقی است.گچبری موزه شامل دو دوره است: دوران قوام، و سبک غربی در زمان سفارت مصر و آینه کاریهای طبقه دوم، که مربوط به دوره قاجار است. تزیینات بنا شامل منبت کاری چهارچوب درها و پله ها است و آجر کاری نما که در ۵۰ نوع است. طراح ویترین های موزه، مهندسی اتریشی به نام هانس هولاین است.

موزه آبگینه به دلیل نحوه ساخت بنا و معماری، نورپردازی داخل تالارها و اشیای موجود در آنها، جزو یکی از پربیننده ترین موزه های ایران است و از اماکن دیدنی تهران بشمار می آید.

ساختمان موزه آبگینه دارای دو طبقه و پنج تالار است. تالار یک و دو در طبقه اول و تالارهای دیگر در طبقه فوقانی قرار دارد. اکنون به معرفی مختصر این تالارها می پردازیم :

تالار بلور

در این تالار قدیمی ترین شیشه ها و لوله های شیشه ای و سفالها قرار داده شده است. قدیمی ترین آنها سیلندر شیشه نام دارد که از معبد چغازنبیل کشف شده است و قدیمی ترین سفال دست ساز از دوره اشکانی، هزاره اول به دست آمده است.

تالار صدف

که به علت شباهت شکل آن به صدف نیمه باز به این نام خوانده می شود و شامل انواع سفالهای قرن سوم و چهارم شهر نیشابور است.

تالار زرین

که به خاطر ظروف زرین فام که از دوره سلجوقی به جا مانده چنین نامی گرفته است، شامل ظروفی است که دور تا دور با خط نسخ و نستعلیق تزیین شده است.

تالار لاجورد

که به خاطر لعابهای یک رنگ فیروزه به این نام خوانده میشود، و از قرن هفتم و هشتم (دوره ایلخانی) به جا مانده است.

با نزدیک شدن به دوران صفویه، اشیا مصرفی تر می شود. تزیینات این بخش شامل گلاب پاش و صراحی است. همچنین میزی که از دوران قاجار به جا مانده با لعاب هفت رنگ و مزین به نقش چهره های شخصیتهای شاهنامه است که نام هر شخص بالای چهره نوشته شده است.

بخشهای دیگر

موزه شامل بخشهای اداری (زیر زمین)، دبیرخانه و ریاست (طبقه بالا) است. کتابخانه نیز، واقع در ضلع شمال غربی، شامل ۴۰۰۰ جلد کتاب فارسی و انگلیسی در زمینه های باستان شناسی، تاریخ و هنر است.

روزهای بازدید موزه :

همه روزه به جز دو شنبه ها و ایام سوگواری
ساعت کار : ۹- ۱۷
تلفن : ۶۷۰۵۶۱۴
نشانی : خیابان جمهوری، خیابان سی تیر، پلاک55

 

موزه فرش ایران

موزه فرش ایران - 1موزه فرش ایران - 2موزه فرش ایران - 3موزه فرش ایران - 4موزه فرش ایران - 5موزه فرش ایران - 10

در ساختمانی به مساحت ۳۴۰۰ متر مربع در خیابان کارگر شمالی – تقاطع دکتر فاطمی و به منظور نمایش انواع قالیهای دست بافت و گلیم، احداث و در روز ۲۲ بهمن ۱۳۵۶ افتتاح شد. هدف از تشکیل این موزه را می توان پژوهش در سوابق، تحولات و کیفیت تاریخی هنر و صنعت فرش، خاصه در ایران، گردآوری و خریداری نمونه انواع قالیهای دست بافت ایرانی و برگزاری نمایشگاههای موقت از فرش ایران و سایر نقاط جهان دانست.

ساختمان موزه فرش ایران معماری شکیل و چشمگیری دارد که آذینهای نمای بیرونی آن شبیه به دار قالی است و به دست توانای عبدالعزیز فرمانفرماییان طراحی شده  است.

سطح نمایشی موزه مساحتی برابر 3400 مترمربع را در بر میگیرد که شامل 2 تالار است :

طبقه همکف این موزه برای نمایش دایمی ۱۵۰ قطعه فرش و طبقه دوم آن برای برگزاری نمایشگاههای موردی و فصلی در نظر گرفته شده است.

مجموعه موزه فرش ایران شامل با ارزشترین نمونه های قالی ایران از قرن نهم هجری تا دوره معاصر است و از منابع غنی تحقیقی برای پژوهشگران و هنر دوستان به شمار می آید. معمولا حدود ۱۳۵ تخته از شاهکارهای قالی ایران، بافت مراکز مهم قالیبافی مانند کاشان، کرمان، اصفهان، تبریز، خراسان، کردستان و جز آنها، در تالار طبقه همکف به معرض نمایش گذاشته میشود.

از ویژگیهای موزه فرش قالیچه دستبافت ارزشمند و بی نظیر ایرانی، کار فرش بافان کاشان، در اندازه های 130 در 220 سانتیمتر، معروف به قالیچه میرزا کوچک خان جنگلی است که این شخصیت ملی را در لباس نظامی مسلح به تفنگ و اسلحه کمری، قطار فشنگ نمایش می دهد.

در کتابخانه موزه حدود 3500 جلد کتاب به زبانهای فارسی، عربی، فرانسه، انگلیسی و آلمانی در اختیار هنر دوستان و پژوهشگران قرار میگیرد. همچنین بهترین کتابها و نشریات و تحقیقات مربوط به فرش ایران و قالیهای مشرق زمین به طورکلی و کتابهایی در زمینه مذهب، هنر و ادبیات ایران در کتابخانه موزه موجود است. در کنار کتابخانه، کتاب فروشی موزه نیز مشغول به کار است.

همچنین برای استفاده از بازدیدکنندگان موزه، فیلمها و اسلایدهایی در زمینه قالیبافی و گلیم و هنرهای دستی ایران در سالن نمایش موزه به نمایش در می آید.

آدرس موزه :

تقاطع خیابان دکتر فاطمی، قبل از کارگر شمالی (ضلع شمالی پارک لاله)

روزهای بازدید : همه روزه به جز دوشنبه و ایام سوگواری

 

پارک بازیافت تهران

پارک بازیافت تهران - 1پارک بازیافت تهران - 2پارک بازیافت تهران - 3پارک بازیافت تهران - 4پارک بازیافت تهران - 5پارک بازیافت تهران - 7پارک بازیافت تهران - 9پارک بازیافت تهران - 10پارک بازیافت تهران - 11

این بوستان به منظور آشنایی هر چه بیشتر شهروندان با مفاهیم علمی و کاربردی بازیافت در نظر گرفته شد تا بیش از پیش به استفاده بهینه از پسماندها توجه کرده و این فرهنگ در جامعه به شکل مناسبی نهادینه شود.

بسیاری از مواد قابل بازیافت در زباله های تهران بدون هیچگونه بازیافتی دور ریخته می شوند در حالیکه می توان از آنها استفاده کرد و هدف از ساخت این پارک این است که نشان دهیم می توان با استفاده از پسماندهای خشک یک پارک را تجهیز کرد.

بوستان بازیافت تهران حاصل از مواد و وسایل دور ریختنی است . در این بوستان تندیس های حیوانات با پسماندهای خشک و زباله های دور ریختنی ساخته شده اند.بر همین اساس و بطور موردی می توان به ساخت نیمکتها و حتی گلدانها در گوشه و کنار این بوستان اشاره کرد که از لاستیک های فرسوده انواع خودروها استفاده شده است. علاوه بر این شهروندان فعال و خلاق با نبوغ و استعداد خود از آهن آلات و سایر فلزات اشکال و مجسمه های حجمی ساخته اند و به عنوان تزیین کننده بوستان در نقاط مختلف آن نصب شده است.

طرح پارک بازیافت با استفاده از تجربه های جهانی در مورد بازیافت شکل گرفته است اما این پارک با این شکل برای اولین بار است که در ایران ساخته شده است.

این مکان با توجه به ایده جدید و نو و زیبایی خاص و منحصر به فردش مکانی جذاب و خاطره انگیز را برای بازدید کنندگان فراهم نموده است و می تواند برای کودکان آموزنده و مفرح باشد.

مسیر دسترسی :

پارک بازیافت تهران در محله علی آباد بالاتر از بزرگراه آزادگان و به عبارتی ضلع جنوب پارک خزانه در منطقه 12 شهرداری تهران قرار دارد.

 

پارک ژوراسیک تهران

پارک ژوراسیک تهران - 1پارک ژوراسیک تهران - 2پارک ژوراسیک تهران - 3پارک ژوراسیک تهران - 4پارک ژوراسیک تهران - 5پارک ژوراسیک تهران - 6پارک ژوراسیک تهران - 7پارک ژوراسیک تهران - 8پارک ژوراسیک تهران - 9

بوستان دایناسورهای متحرک یک بوستان آموزشی، گردشگری و تفریحی است که در سال 1393 به بهره برداری رسیده است.

مساحت کل پارک ژوراسیک تهران ۳۰ هزار متر مربع است که در آن مجسمه متحرک ۲۸ دایناسور قرار گرفته است. در این پارک زندگی نامه و روش زندگی و خوراک دایناسورها به نمایش گذاشته شده و ابعاد دایناسورها به صورت واقعی طراحی شده است ، این دایناسورها به صورت کاملا طبیعی طراحی شده اند به طوری که پلک می زنند و دست و پای آنها حرکت می کند همچنین یک تخم دایناسور که نوزاد دایناسور از آن بیرون می آید و مجددا به داخل می رود نیز طراحی شده است.

تا قبل از افتتاح پارک ژوراسیک در تهران، این موجودات منقرض شده فقط در لا به لای کتاب ها در میان تصاویر فیلم های سینمایی قابل مشاهده بودند.

پارک ژوراسیک تهران (پارک دایناسورهای متحرک) برای نخستین بار، بعد از آمریکا و برخی کشورهای مطرح اروپایی در تهران راه اندازی شده است وبا توجه به داشتن امکاناتی چون پارکینگ، بوفه و سرویس بهداشتی، مکان مناسبی برای گذران اوقات فراغت و محیطی مفرح و هیجان انگیز برای خانواده ها به ویژه کودکان و نوجوانان فراهم آورده است تا با دنیای ماقبل تاریخ از نزدیک آشنا شوند.

از دیگر امکانات پارک ژوراسیک تهران می توان به کارگاه آموزشی و فیلم، استودیو ژوراسیک (عکاسی اختصاصی با دایناسورها)، ژورا شاپ اشاره کرد که این مکان را به یکی از جاهای دیدنی تهران بدل کرده است.

مسیر دسترسی:

سعادت آباد ، انتهای بلوار پاکنژاد، میدان بهرود، بلوار شقایق، پایینتر از پارک پرواز.

ساعت کار 9.30 الی 21.30

بازدید تمام ایام هفته

 

عمارت مسعودیه

عمارت مسعودیه - 2عمارت مسعودیه - 3عمارت مسعودیه - 4عمارت مسعودیه - 5عمارت مسعودیه - 6عمارت مسعودیه - 7عمارت مسعودیه - 8عمارت مسعودیه - 9عمارت مسعودیه - 1

بنایی است که به دستور مسعود میرزا ملقب به ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه قاجار در تهران میدان بهارستان ساخته شد. مساحت عمارت مسعودیه حدود ۴۰۰۰ مترمربع و مرکب از بیرونی (دیوان خانه) و اندرونی و دیگر ملحقاتمی باشد . در واقع نام این عمارت نیز برگرفته از نام مسعود میرزا به مسعودیه شهرت یافته است که امروزه از جاهای دیدنی تهران محسوب می شود.

مجموعه عمارت مسعودیه شامل ۵ عمارت دیوانخانه، سفره خانه، حوض خانه، عمارت سید جوادی، عمارت مشیرالملکی و عمارت سردر، پر است از گچبری، کاشیکاری، خطاطی، نقاشی دیواری و به طوری کلی تزیینات نفیس، تقسیم بندیهای فضایی و عملکردهای متنوع .این مجموعه تاریخی دارای ۷ کتیبه است که دو کتیبه در سردر اصلی، یک کتیبه در سردر کالسکهرو، دو کتیبه در عمارت دیوانخانه و دو کتیبه نیز در عمارت مشیریه قرار دارد.

عمارت مسعودیه در طول سالهای عمر خود شاهد وقایع بسیار زیادی بوده. در جریان جنبش مشروطه با توجه به نزدیکی آن به میدان بهارستان و اختلاف ظل السلطان با برادرش مظفر الدین شاه و فرزند او، یکی از پایگاه های مشروطه خواهان و مخالفان محمد علی شاه بود. در سال ۱۲۸۷ در نزدیکی این عمارت بمبی دست ساز زیر کالسکه محمد علی شاه منفجر شد که بهانه لازم را برای به توپ بستن مجلس دست او داد. پس از واقعه بهارستان، عمارت مسعودیه نیز به همراه خانه ظهیرالدوله و سایر مشروطه خواهان به رگبار بسته شد.

بنای بسیاری از ساختمان های فرهنگی کشور در این عمارت گذاشته شد. نخستین کتابخانه و موزه ملی ایران جایی در گوشه این عمارت برپا شدند. در حدود سال های ۱۳۰۴ انجمن معارف با استفاده از یکی از اتاق های آن نخستین کتابخانه رسمی کشور را که پایه اصلی و اولیه کتابخانه ملی بود را گذاشت. چند سال بعد نیز یکی دیگر از اتاق های آن به عتیقه های باستانی که از گوشه و کنار ایران به دست آمده بود اختصاص یافت و در حقیقت نخستین موزه ایران در آن پایه گذاری شد. اشیای عتیقه همین جا در سال ۱۳۱۸ به موزه ملی منتقل شد.

این اثر در تاریخ ۲۷ دی ۱۳۷۷ با شماره ثبت ۲۱۹۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و روزانه پذیرای شمار زیادی از هنرمندان و هنردوستان می باشد.

مسیر دسترسی:

میدان بهارستان، خیابان اکباتان، تقاطع خیابان ملت، پلاک 15

 

پارک قیطریه

پارک قیطریه - 1پارک قیطریه - 3پارک قیطریه - 4پارک قیطریه - 5پارک قیطریه - 6پارک قیطریه - 7پارک قیطریه - 8

یکی از بوستانها (پارکها)ی شمال شهر تهران است که در ناحیه 7 منطقه 1 شهرداری تهران واقع شده است. مساحت این پارک در حدود

۱۲۲۶۰۶ متر مربع می باشد.

پارک قیطریه در گذشته بافتی جنگلی داشته و متعلق به خواهر تنی ناصرالدین شاه قاجار بود که در سال ۱۳۵۶ به همت شهردار وقت تهران باغ بزرگ قیطریه به پارک تبدیل شده است.

گلکاری ها، بافت جنگلی، حوضچه آب و آبنماهای این پارک فضای کاملا دلنشینی را ایجاد میکند و این مکان را به یکی از جاهای دیدنی تهران بدل کرده است. گونه های گیاهی متعدد چون نارون، کاج، گردو، چنار، سرو نقره ای و زبان گنجشک و آواز پرندگان، قدم زدن در راههای متعدد و تودرتوی بوستان قیطریه را لذت بخش می کند.

 

به طور کلی در پارک قیطریه شرایطی فراهم شده که هم محل مناسبی برای گردش های خانوادگی باشد و هم مناسب گردش های دوستانه و هم مناسب ورزش های مختلف . کودکان هم از امکانات زیادی برای تفریح برخوردارند. همچنین در خیابانهای اطراف پارک، برای پارک خودرو می توان جاپارک پیدا کرد.

امکانات تفریحی پارک قیطریه :

آلاچیق و میزهای باربیکیو، وسایل بازی کودکان، سینما شش بعدی، محوطه ای با میزهای پینگ پنگ، پیست اسکیت، زمین بدمینتون، میز شطرنج، وسایل بدن سازی، بوفه و نمازخانه.

فرهنگسرای ملل از سال ۱۳۷۳ در این بوستان شروع به کار کرده و فعالیتهای آموزشی و هنری مختلف را در خود جای داده و به مرکزی فرهنگی با امکانات کتابخانه و  کلاسهای آموزشی برای ساکنان قیطریه تبدیل شده است.

مسیر دسترسی :

بوستان قیطریه در شمال بزرگراه صدر و انتهای خیابان قیطریه واقع است و از شمال به فرمانیه، از جنوب به میدان پیروز و بزرگراه صدر، از شرق به چیذر و از غرب به قیطریه و شریعتی محدود می شود.

پارک قیطریه به نام های بوستان قیطریه، نیز شناخته می شود.

 

 بوستان باغ ایرانی

ایران - 4ایران - 5ایران - 7ایران - 8ایران - 9ایران - 10ایران - 12ایران - 13ایران - 14

با مساحتی حدود 3.4 هکتار در محدوده شهرداری منطقه 3 تهران واقع شده و بر اساس الگوی باغ ایرانی طراحی گردیده است تا به یکی از جاهای دیدنی تهران بدل شود. بوستان باغ ایرانی در یکی از محله های قدیمی تهران به نام ده ونک قرار گرفته که با قدم زدن در کوچه پس کوچه هایش یادی از گذشته های نه چندان دور  تهران می کنید. عمارت ها و خونه باغ های قدیمی یاد آور آرامش و صفای مردم آن ، از زیباییهای محله های قدیمی تهران هستند. در همان حوالی یکی از باغ های قدیمی سر و سامان داده شده و با استفاده از عناصر معماری سنتی ایرانی نام باغ ایرانی را به یدک می کشد.

2.5 هکتار از سطح بوستان باغ ایرانی به فضای سبز اختصاص داده شده و جالب اینجاست که در احداث فضای سبز آن درختان قدیمی موجود حفظ گردیده اند و  گونه های گیاهی دیگر از قبیل برگ نو، برگ بو، زرشک، شیر خشت، مورد، پیراکانتا، انواع رز و نسترن و بوته های فصلی و دایمی به آن اضافه شده اند. گلکاری های بسیار زیبا در کنار درختان سر به فلک کشیده و نیمکت هایی که می توانید روی آنها بنشینید و از زیباییهای این باغ لذت ببرید. بدون شک بوستان باغ ایرانی از مکانهای دیدنی تهران است.

امکانات بوستان باغ ایرانی

کوشک مرکزی با کاربری رستوران و چایخانه، باغ راه های اصلی چنارستان، سروستان و نظرگاه که شامل آبنماهای محوری در طول مسیر و 6 آبنمای مجزا در سطحبوستان باغ ایرانی هستند، کتابخانه عمومی با فضای مطالعه مجزا برای خواهران و برادران، سر در غربی، سردر شرقی، زمین بازی کودکان و محوطه وسایل ورزشی  بزرگسالان، زمین ورزشی روباز، سرویس بهداشتی و رختکن غربی و سرویس بهداشتی شرقی که به سرویس بهداشتی ویژه معلولین مجهز است، نمازخانه از جمله سازه ها و امکانات بوستان باغ ایرانی به شمار می روند.

از ویژگی های مهم بوستان باغ ایرانی می توان به مناسب سازی معابر جهت تردد معلولین اشاره کرد که استفاده از این بوستان را برای این عزیزان راحت تر می کند.

بوستان باغ ایرانی دارای 2 ورودی اصلی با سردرهای زیبا در ضلع شرقی و غربی و 2 ورودی در ضلع جنوبی و جنوب غربی است.

آدرس بوستان باغ ایرانی : خیابان شیخ بهایی شمالی ،20 متری پیروزان ، کوچه شهید صابری.

بوستان باغ ایرانی به نام های پارک باغ ایرانی، نیز شناخته می شود.

 

بوستان آب و آتش

ایران - 6ایران - 7ایران - 8ایران - 9ایران - 10ایران - 13ایران - 14ایران - 15

یکی از بوستانهای متفاوت شهر تهران با مساحتی گسترده و امکانات تفریحی مختلف که بدون شک از دیدنیهای تهران محسوب می شود. بوستان آب و آتش با مساحت 24 هزار مترمربع در تیرماه 13888 افتتاح شد.

بوستان آب و آتش یا بوستان حضرت ابراهیم (ع) دارای تجهیزاتی مانند چهار برج آتش، آبنما،فضای بازی با آب، چادری ۷۰۰ متری با روی گردان ۳۷۰ نفری، پل ابریشم، لانه کبوتر، کالسکه رانی، فانوس دریایی، آلاچیق،... و محیط سبز است که آنرا از سایر بوستانهای تهران متمایز کرده است.

ستونهای آتش بوستان آب و آتش

از سمت بزرگراه حقانی یا خیابان دیدار جنوبی که به پارک برسید به برج های آتش برمی خورید. به چمن زارها و درختان زیبا که از بین آنها مشعل های آتش قد کشیده اند. هوا که رو به تاریکی می رود، مشعل ها جان می گیرند کم کم می غرند و هر نیم ساعت یک بار ناگهان آتش از دهانه های آن 4 برج شعله می کشد. شعله هایی 10 متری با حرارتی زیاد. تقابلی تماشایی میان فواره های آب و شعله های آتش. احتمالا اینجاست که به حکمت نامگذاری این پارک به نام بوستان حضرت ابراهیم (ع) پی  می برید.

نقاله خوانی در بوستان آب و آتش

در بعضی از شب ها نقال در مقابل آمفی تیاتر بوستان آب و آتش می ایستد و به پرده خوانی مشغول می شود و داستان حضرت ابراهیم را توضیح می دهد. این نقالی در ۷۷ پرده است که دور تا دور پارک تعبیه شده است.

امکانات ویژه و هیجانی بوستان آب و آتش

بعد از تفریح اصلی پارک آب و آتش یعنی آب بازی از طریق حفره هایی روی سطح زمین که فواره ازشان بیرون می زند، درشکه سواری در مسیر پارک آب و آتش تا  بوستان بنادر، آموزش راپل و قرقره ای که فرد با آن بصروت آویزان از تپه ای به تپه دیگر روی طناب سر می خورد، فانوس دریایی که می شود از آن بالا رفت و مناظر را تماشا کرد، اسب سواری و آموزش سوارکاری، دستگاه خودران یا دوچرخه ایستاده وسیله ای عجیب که با وجود حرکت روی دو چرخ در یک محور از تعادل جالبی برخوردار است و با این وسیله برقی می توانید به راحتی در گوشه و کنار پارک گشت بزنید، سینما هفت بعدی، رستوران رو باز در کشتی و... بوستان آب و آتش را به یکی از جاذبه های گردشگری تهران بدل کرده است که به یکبار تجربه کردنش حتما می ارزد.

بوفه به تعداد 2 عدد یکی سر پارک و دیگری روبروی فانوس دریایی بعلاوه آمفی تیا تر روباز و امکان گرفتن عکس با لباسهای سنتی ترکمن ها در چادر ترکمن ها و آلاچیق ها ی متعدد برای استراحت از امکانات دیگر بوستان حضرت ابراهیم یا آب و آتش می باشد.

بوستان آب و آتش که از مکانهای دیدنی تهران است از طریق یک پل کابلی به بوستان نوروز ارتباط دارد. این پل مخصوص پیاده روی و دوچرخه سواری است که از  روی اتوبان همت می گذرد و نمای بسیار زیبایی دارد.

بوستان آب و آتش دارای 2 در ورودی نیز هست که یکی از اتوبان شهید حقانی و دیگری از کوچه کنار بوستان؛ در ضلع غربی آن که دالانی با سقفی چوبی است و در  تابستان با گل و گیاه پوشیده می شود وبسیار زیبا و دلنشین است.

آدرس

بوستان حضرت ابراهیم (ع) در شمال مجموعه تفریحی اراضی عباس آباد تهران قرار گرفته است. بوستان آب و آتش در میدان ونک، اتوبان شهید حقانی، بعد از چهار  راه جهان کودک، دست راست، جنب اتوبان. در اولین کوچه بعد از چهارراه جهان کودک راه دارد که آخر آن خیابان پارکینگ مخصوص پارک نیز در نظر گرفته شده است.

بوستان آب و آتش به نام های پارک آب و آتش، بوستان حضرت ابراهیم(ع)، نیز شناخته می شود.

 

موزه ایران باستان

ایران - 4ایران - 5ایران - 6ایران - 7ایران - 8ایران - 9ایران - 10

موزه ملی ایران در تهران واقع است و از مکانهای دیدنی این شهر محسوب میشود.موزه ملی ایران شامل دو ساختمان مجزا به نامهای موزه ایران باستان (تاریخ تاسیس 1316 هجری شمسی) و موزه دوره اسلامی (تاریخ تاسیس 1375 هجری شمسی) است هم اکنون موزه ملی ایران 133 بخش مختلف شامل بخشهای پیش از  تاریخ، تاریخی، اسلامی، مهر و سکه، مرمت، بخش کتیبه ها، کتابخانه و مرکز اسناد، پژوهشی تاریخ هنر ایران، پژوهشی تاریخ تمدن ملل، عکاسی، روابط عمومی و روابط بین الملل و پایگاه اطلاع رسانی و حفاظت فیزیکی را در برمی گیرد، که در طی سالیان متمادی در فضای داخلی موزه ملی ایران راه اندازی شده است.

موزه ایران باستان

موزه ایران باستان در ساختمانی به وسعت 20هزار متر مربع با ایوان بلند قرمز رنگی که بر گرفته از طاق کسرا در زمان ساسانیان است بنا شده . مهندس طراح موزه ایران باستان فرانسوی است ودر سال 1314 ساختمان آن آغاز ودر سال1316 به اتمام رسید موزه ایران باستان به لحاظ حجم،تنوع وکیفیت آثار در جهان جز چندموزه معروف جهانی محسوب میشود.این موزه بیش از 300000 شیبا ارزش را درون خودش جای داده است .در طبقه همکف موزه ایران باستان، سفالینه ها و اشیا نفیسی به نمایش گذاشته شده متعلق به ادوار مختلف تاریخ از دوره معاصر تاهزاره هشتم قبل از میلاد مسیح .از الهه باروری تا اولین انیمیشن در جهان ( تصویر متحرک یک بز کوهی ) از تندیسهای شاهان ، تا آدمهای نمکی و از مراسم اهدا هدایا تا مراسم دینی همه و همه را در این مجموعه با ارزش میتوان دید.

در موزه ایران باستان 2 بخش اصلی وجود دارد که متناسب با تقسیم بندی ادوار فرهنگی و گاه نگاری مصوب باستان شناختی، تحت عنوان بخش پیش از تاریخ و  بخش تاریخی معرفی شده است.

قدیمی ترین ابراز و آثار فرهنگی بدست آمده از گروه های انسانی این دوره در ایران، مربوط به حدود 250000 تا 1000000 سال پیش است که از مناطق کشف رود خراسان، گنچ پرگیلان، هلیلان لرستان، ماهی دشت کرمانشاه و... بدست آمده است.

بخش پیش ازتاریخ

گنجینه ی ملی ایران، آثار فرهنگی هنری خود را که ازابزارهای سنگی دوران حجر شروع و به اشیا و وسایل مورد استفاده ی انسان های عصر آهن ختم می شود در بخش پیش از تاریخ موزه متمرکز کرده است. اشیای موجود در این بخش که از مواد مختلفی چون سفال، فلز، سنگ عاج، قیر و ... ساخته شده اند از طریق کاوش های علمی باستان شناسی یا به طور اتفاقی از محوطه های پیش از تاریخ ایران کشف شده اند. قدیمی ترین آثار به نمایش درآمده در موزه ایران باستان، تیغه های سنگی کشف رود است که در بررسی های باستان شناسانه ی سال 54و 1353 در ناحیه ی خراسان و در کنار رودخانه ی کشف رود به دست آمدند.

قدیمی ترین آثاری که در آن تفکرات مذهبی و معنوی انسان پیش از تاریخ جلوه گر است، پیکرک های انسانی و حیوانی کشف شده از تپه ی سراب در شرق کرمانشاه در سال 1339 است. یکی از این مجسمه های گلی زنی است به نام ونوس که 5/66 سانتی متر ارتفاع دارد. ظروف سفالی قرمز به دست آمده از چشمه علی و اسماعیل آباد نیز جزو اولین و قدیمی ترین آثاری است که بازدیدکنندگان در موزه ی ایران باستان با آن مواجه می شوند و قدمت آن متعلق به هزاره ی پنجم پیش از میلاد است. در  این ظرف تصویر چهار انسان دیده می شود که رو به روی یکدیگر قرار گرفته اند و دست های خود را به طرف بالا برده و در حال نمایش رقص های آیینی و نیایشی هستند.

در طبقه ی دوم موزه ی ایران باستان، گنجینه ی نفایس دوران پیش از تاریخ قرار دارد که در بر گیرنده ی آثار منحصر به فردی چون جام طلای مارلیک، جام طلای حسنلو، جام خشایار شاه، ریتون طلای همدان، الواح زرین و سیمین از کاخ آپادانای تخت جمشید، زیور آلات مکشوفه از زیویه ی کردستان و ... است.

دوره ی تاریخی

آثار این دوره نیز اکثرا حاصل حفاری های علمی بوده و در کنار اشیای مکشوفه از استانها به نمایش گذارده شده اند. دوران تاریخی را اشیای هخامنشی، سلوکی، اشکانی و ساسانی تشکیل می دهند و یکی از منحصر به فردترین نمونه های موجود دوره ی اشکانی، بقایای نیم تنه ی مردی است که در سال 1372 به طور اتفاقی به همراه چند قطعه استخوان، یک لنگه چکمه به همراه ساق پای درون آن، یک سنگ ساب، چند سفال، یک چاقوی آهنی، یک سنجاق نقره، یک شلوارک پشمی، چند قطعه پارچه و یک عدد گردو وجود داشت. این نیم تنه پس از کشف به مرد نمکی معروف گردید.


آدرس موزه ایران باستان : ابتدای خیابان ۳۰ تیر، در بخش غربی میدان مشق تهران در خیابان سی تیر.

 

درکه تهران

ایران - 3ایران - 4ایران - 5ایران - 6ایران - 7

درکه یکی از از قدیمی ترین و زیباترین محلات ییلاقی شمیرانات است که در امتداد دره مصفایی به همین نام به صورت شمالی-جنوبی و در دو طرف مسیر رودخانهدرکه واقع شده است.

محل و مسیر کوهستانی درکه در شمال غرب تهران قرار دارد و آغاز یکی از مسیرهای محبوب کوه پیمایی در تهران است .درکه یکی از تفریحگاههای مهم و قدیمی تهران است که نباید هیچوقت آن را از نظر دور کنید. ییلاق خوش آب وهوایی در پای کوههای بلند البرز، مکانهای دیدنی  با دسترسی آسان که می توان برای کوه پیمایی سبک و گشت و گذار به آنجا رفت .

قدمت درکه به حدود قرن پنجم هجری بر می گردد و سادات ساکن در آن از نسل امامزاده سید محمد والی از نوادگان علی بن حسین هستند. کشف سنگ های قبور، تنور  های قدیمی، هاون های سنگی تراش خورده هنگام خاکبرداری و احداث بنای امامزاده، همچنین جاری بودن چشمه آب در شمال بقعه متبرکه موید سکنای اولیه اهالیدرکه در اطراف همین امامزاده می باشد.

هفت حوض، جنگل و آبشار کارا، آبشار بند عبدالله، آبشار جوزک، پلنگ جوزک، پلنگ چال، اسپیو (آب سپید)، هفت چشمه (هفت طیغانی)، و کفو (آب کف دار) معروف ترین جلوه های طبیعت زیبا و مترنم دره درکه هستند که بر جاذبه های گردشگری و کوه پیمایی آن افزوده اند.

درکه تهران به نام های درکه، نیز شناخته می شود.

 

موزه هنرهای معاصر تهران

ایران - 3ایران - 5ایران - 6ایران - 7ایران - 8ایران - 10

موزه هنرهای معاصرتهران، مجموعه ای است متشکل و نظام یافته از بخش های: امور هنری، امور اداری، روابط عمومی،سایت و رایانه،سینما تک، سمعی و بصری ، خدمات نمایشگاهی، راهنمایان هنری، مراقبین، حراست، آرشیو آثار هنری و دبیرخانه هنری و روابط بین الملل موزه.
بخش بزرگ فعالیت های امور هنری موزه هنرهای معاصر تهران را برنامه ریزی و سازمان دهی و اجرای مراحل مختلف برگزاری نمایشگاه ها تشکیل می دهد. دیگر  فعالیت های آن عبارتند از: طراحی و اجرای برنامه ها، دریافت آثار هنری و تهیه شناسنامه برای هریک، تنظیم آرشیو، ثبت نام هنرمندان و عناوین آثار هنری، تبادل فرهنگی - هنری مشاوره و راهنمایی هنر دوستان و برنامه ریزی محتوایی نمایشگاهها.
جلسات پاره وقت شوراهای تخصصی هنر به مناسبت های گوناگون و با شرکت استادان و صاحب نظران در امور هنری تشکیل می گردد.
موزه هنر های معاصر تهران شامل مهم ترین و جامع ترین مجموعه از هنر غربی در قاره آسیا در زمان تاسیس خود است که از دیدنی های تهران به شمار میرود.

فضای موزه

ساختمان موزه هنر های معاصر، تلفیقی از معماری مدرن و سنتی است که با الهام از بادگیر های مناطق حاشیه کویر ایران ساخته شده .تندیس های زیبا و با ارزش از هنرمندان معاصر همچون: هنری مور، آلبرتو جاکومتی، پرویز تناولی، در پیرامون آن، فضای سبز اطراف را به « پارک مجسمه» بدل کرده است.

گنجینه

در گنجینه دایمی موزه هنرهای معاصر تهران بیش از ۳۰۰۰ اثر ارزشمند و یگانه از نخبگان هنرهای تجسمی ایران و جهان نگهداری می شود. به گفته بعضی کارشناسان هنری، آثار نگهداری شده در این گنجینه «بی نظیر» هستند .

استاد محمود فرشچیان در سال 1387 در بازدید از موزه هنرهای معاصر تهران، مجموعه آثار خود را که همان زمان منتشر شده بود و شامل 100 اثر برگزیده در سال های دهه 70 به بعد است، به موزه اهدا کرد.

انبار زیرزمینی موزه

گنجینه ای از آثار مهم هنرمندان معاصر غرب، پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، به انبار زیرزمینی موزه هنرهای معاصر تهران منتقل شد. از این آثار می توان به تابلوی سه لتیآرمیدن دو نفر بر تخت، در حضور دیگران اثر فرانسیس بیکن اشاره کرد.

گالری ها

موزه هنرهای معاصر، نمایشگاه های خود را در 9 گالری بزرگ و کوچک برپا می سازد. گالری ها یک به یک در مسیر حرکت بازدید کنندگان قرار دارند و به این ترتیب، امکان برقراری بهترین ارتباط میان تماشاگر و آثار هنری را فراهم می سازد.

کتابخانه

در کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران نزدیک به پنج هزار عنوان کتاب فارسی و غیر فارسی در زمینه های معماری – نقاشی – طراحی – ارتباط تصویری – عکاسی –  سینما و سایر زمینه های هنری گرد آمده است.

فروشگاه کتاب و رستوران از دیگر امکانات موزه هنر های معاصر تهران میباشد.

 

 

باغ فردوس

ایران - 3ایران - 4ایران - 5ایران - 6

باغ فردوس در یکی از محله های قدیمی شمیرانات تهران واقع است که از هنگام سلسله قاجار تا به امروز به جا مانده و از دیدنیهای تهران بشمار می آید. باغ فردوساز سال 1381 به عنوان موزه سینمای ایران مورد بهره برداری قرار گرفت.

باغ و عمارت ییلاقی فردوس در اراضی محمدیه با دو عمارت در شمال و جنوب به دستور محمد شاه قاجار (1264-1250) ساخته شد که عمارت شمالی به کلی ویران و عمارت جنوبی فعلا پا برجاست. پایه این باغ و عمارت ییلاقی را حاجی میرزا آقاسی، صدراعظم محمدشاه ریخته است.
عمارت باغ فردوس در قسمت جنوبی باغ ساخته شده و از ابتدا به صورت کاخ و محل اقامت اعیان، تزیین شده است. مساحت باغ فردوس 200 هزار متر مربع و عمارت آن در سه طبقه و زیرزمین با زیربنای 10000 متر مربع بنا نهاده شده است. شیب زمین آن از شمال غربی به جنوب شرقی است و تندی این شیب به حدی است که کف طبقه اول بنا با قسمت جنوبی باغ و سقف آن با قسمت شمالی باغ هم سطح است.

پیشینه باغ فردوس

به دستور محمدشاه قاجار ،درسال ۱۲۶۴ هـ . ق ، قصری برای او در نزدیکی تجریش ساخته شد؛ اما هم زمان با بیماری و مرگ او قصر نیمه تمام ماند و وی در همان قصر نیمه تمام به نام محمدیه (در محل محمودیه فعلی ) از دنیا رفت .

بعد از فوت محمدشاه ، ناصرالدین‎شاه اراضی اطراف این باغ را از مالکان خرید و به باغ افزود و پس از اینکه دختر خود را به معیرالممالک، پسر نظام‎الممالک، داد این باغ را به عنوان هدیه ازدواج به او بخشید و از او خواست ساختمان عمارت جنوبی را تمام کند. معیرالممالک که خود معمار بود پس از خرج مبالغی هنگفت ساختمان را به اتمام رساند و مراسم عروسی را در همین باغ برگزار کرد.
عمارت باغ فردوس در دو طبقه به سبک قاجاریه و معروف به گوش فیل بنا گذاشته شد. زمین های قسمت جنوبی و سراشیبی باغ فردوس نیز با سنگ چین هایی به  صورت هفت قطعه مسطح و مطبق در آمد و روی هریک از قطعات ، استخری با فواره های متعدد احداث شد. استخرها به گونه ای ساخته شده بودند که از فواصل دورتر، بزرگ تر به نظر می آمدند.

پس از فوت نظام‎الدوله، باغ فردوس و ساختمان به پسرش دوست علی خان معیرالممالک، رسید. دوست علی خان به باغ و ساختمان آن اهمیتی نمی داد و در نتیجه به دلیل عدم مراقبت و رسیدگی این ساختمان رو به خرابی گذاشت. او سنگهای مرمر بنا را از جا کند و در نمای عمارت امیریه (مدرسه نظام فعلی) به کار برد.
بعد از آن مالکیت باغ فردوس چند بار دست به دست شد تا سرانجام ،در سال ۱۳۱۸۸ هـ . ق ، در زمان سلطنت مظفرالدین شاه قاجار، محمد ولی خان سپهسالار تنکابنی (خلعتبری) آن را از وراث امین الملک خرید. سپهسالار، علاوه بر ایجاد فواره و استخرهای مطبق ، قنات باغ فردوس را نیز احیا کرد و سردری با شکوه در مظهر قنات (میدان گاه فعلی باغ فردوس ) ساخت ولی به دلیل بدهی به تجارت خانه طومانیانس ، باغ فردوس را به او داد و طومانیانس نیز باغ را در ازای بدهی به دولت رضاخان واگذار کرد. سرانجام ، درسال ۱۳۱۶ ش ، وزارت معارف (آموزش و پرورش ) آن جا را خرید و ساختمان باغ فردوس را مرمت و دبیرستان شاپور تجریش را در آن تاسیس کرد. 
در سال 1336 خورشیدی باغ فردوس بین وزارت آموزش و پرورش و شهرداری تقسیم شد. در این هنگام بنیاد فرح پهلوی باغ فردوس را از شهرداری خریداری و پیرو تصمیمی که مبنی بر احیا باغ فردوس برای برگزاری جشن های فرهنگ و هنر در این مکان گرفته شده بود مرمت باغ به سازمان رادیو و تلویزیون ایران سپرده شد. در این دوران این باغ مرکز فعالت های هنری شد و پس از انقلاب اسلامی نیز در سال 1358 زیر پوشش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درآمد و به عنوان مرکز آموزش فیلمسازی از آن استفاده می شد و بالاخره در سال 1381 به عنوان موزه سینمای ایران مورد بهره برداری قرار گرفت.

باغ فردوس به شماره 1876 مورخ 11/5/76 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
آدرس: خیابان ولی عصر، نرسیده به میدان تجریش ، خیابان باغ فردوس

 

تنگه واشی

ایران - 8ایران - 9ایران - 7ایران - 6ایران - 12ایران - 14

تنگه واشی یا تنگه ساواشی یکی از زیبا ترین تفرجگاه های ایران است. تنگه واشی در 17 کیلومتری فیروزکوه واقع است (فیروزکوه در فاصله 125 کیلومتری تهراناست).این منطقه در استان تهران و در نزدیکی مرز استان مازندران قرار گرفته و به دلیل زیباییهای فراوان از مکانهای دیدنی تهران میباشد.

وقتی در میان صخره های سر به فلک کشیده تنگه واشی قدم میزنید در حالی که هیچ اثری از آفتاب در تابستان نیست و وقتی پاهایتان تا زانو و شاید تا کمرتان در آب سرد تنگه واشی است گویی به دنیای دیگری رفته اید و از گرما و شلوغی تابستان رهایی یافته اید.شاید یکی از جذابترین بخش های سفر به تنگه واشی حرکت در  رودخانه ای است که در بین یک دره سنگی قرار دارد.

با توجه به نزدیکی تنگه واشی به شهر تهران، امکان مسافرت یک روزه به این منطقه وجود دارد و بویژه در تابستان هزاران نفر از ساکنین استان تهران و دیگر استان  های اطراف به این منطقه مسافرت می کنند.

جغرافیا

برای رفتن به تنگه ساواشی در کیلومتری ۲ جاده فیروزکوه ـ تهران، پس از ورود به یک جاده فرعی و طی حدود ۹ کیلومتر، روستای جلیزجند نمایان می گردد. این روستا در حاشیه یک دشت سرسبز با مزارع گندم و سیب زمینی و باغات مختلف بنا شده است. بعد از عبور از روستا و طی حدود ۴ کیلومتر در جاده ای که میان دشت و در کنار جوی های پر از آب زلال، احداث شده، محل پیاده روی تنگه ساوشی شروع می شود. بعد از عبور از تنگه اول و گذر از دشتی زیبا، تنگه دوم قرار گرفته که حدود ۲۲ کیلومتر با تنگه اولی فاصله دارد. این تنگه هم مانند تنگه اول چشم نواز است و از دیواره های سنگی آن در نقاط مختلف چشمه های آب زلال و خنک به سمت پایین روان است.
 در سال های اخیر، بسیاری از موسسه های توریستی، اقدام به برگزاری تورهای گوناگونی در این منطقه نموده اند که همین امر باعث افزایش شهرت و معروفیت این منطقه شده است.

آثار تاریخی

تنگه واشی علاوه بر برخورداری از منابع زیبای طبیعت دارای چند اثر تاریخی نیز هست. در این تنگه باریک یک کتیبه از 3 کتیبه معروف دوران قاجار به یادگار مانده  است.

یکی از این کتیبه ها در جلیلز جند تنگه واشی قرار دارد و 2 کتیبه دیگر در چشمه علی شهرری و تونل وانه در جاده هراز قرار دارند. هر 3 کتیبه به دستور فتحعلی شاه  قاجار حکاکی شده اند.

فتحعلی شاه با دیدن نقش برجسته های دوره ساسانی 3 نفر به نام های حجارباشی، نقاش باشی و معمارباشی را مسیول ساخت 3 کتیبه در تهران کرد که نام هر سه تن در گوشه های کتیبه ها نمایان است.

کتیبه واقع در تنگه ساواشی دارای ابعاد شش در هفت متر است که وقایع زمان فتحعلی شاه دور تا دور کتیبه روایت شده است. بزرگ ترین نقش برجسته این کتیبه  ها، نقش شکارگاه با تصویر اسب، نیزه و شکارهایش است که در اطراف آن می توان عباس میرزا، علی قلی میرزا و علی نقی میرزا پسران فتحعلی شاه و همچنین نوادگانش را در حال شکار دید.ساخت کتیبه جلیل جند 3 سال به طول انجامید و دارای قدمتی 185 ساله است و به گونه ای در دل کوه حک شده که از بارش باران و تابش آفتاب در امان بوده است.

سوغات ساواشی

یکی از سوغاتی های روستای جلیزجند یا همان ساواشی "دوغ پنج گیاه" است.این دوغ محلی حاوی گیاهان معطر آویشن ، نعناع ، کاکوتی ، پونه صحرایی و پونه جنگلی است. رب آلوچه و لواشک ترش هم از دیگر سوغاتی های تنگه واشی است.

همچنین دمپایی های بند دار برای راهپیمایی در آب هم از جمله مواردی است که در کمتر جای دیگری میتوانید یافت کنید.

در تنگه واشی گیاه کمیاب باریجه که مصارف مهم صنعتی و دارویی دارد می روید. چیدن باریجه به دلیل کمیابی آن جرم است و پیگرد قانونی دارد.

تنگه واشی به نام های تنگه ساواشی، نیز شناخته می شود.

 

دربند تهران

 

ایران - 4ایران - 5ایران - 6ایران - 7ایران - 8ایران - 9ایران - 11

دربند، یکی از محله های تهران، پایتخت ایران است. محله دربند از مناطق خنک و گردشگری تهران است .

جغرافیا

دربند تهران در ارتفاع ۱۷۰۰ متری از سطح دریا قرار گرفته و آغاز یکی از راه های اصلی صعود کوهنوردان به البرز مرکزی است . کوره راهی از دربند آغاز می شود و بهآبشار دو قلو و پناهگاه شیرپلا ختم می شود . محله های قدیمی دربند عبارت اند از مرغ محله ( مغ محله ) ، کنار محله ، کلاغ پر و سربند . رودی به نام رودخانه دربند از میان دهکده دربند تهران می گذرد . در سال ۱۹۸۷ سیلی در این رودخانه ایجاد شد که بازار تجریش را نابود کرد . دره های اصلی رودخانه دربند عبارت اند از دره اوسون  ، دره آبشار ، دره اما م زاده ابراهیم ، دره کاک ، آب شیردره و دره زون .

پیشینه

در زمان قاجار برخی از شاهزاده های قاجار از جمله شاهزاده الله وردی میرزا و ابو الملوک کیومرث میرزا در اینجا نشیمن داشتند .

روز چهارشنبه رمضان ۱۳۰۳ قمری ناصر الدین شاه قاجار در راه پس قلعه و آبشار به دربند هم آمد . وقتی که بابی ها به ناصر الدین شاه تیر زدند یکی از ایشان به نام میرزا حسین علی با گروهی به محله مرغ محله دربند گریختند . ماموران پس از مدتی آن ها را یافته به زندان انداختند .

از آنجا که دربند تهران در قدیم مرکز عده ای از سادات دعانویس شده بوده کامران میرزا نایب السلطنه ، پسر سوم ناصر الدین شاه نیز سالی یک بار برای دعا گرفتن بهدربند می رفته .

خانه دکتر ملیسپو ، مستشار مالی آمریکایی نیز در دربند تهران بوده است .

در زمین های دهکده دربند به فرمان رضاشاه مهمانخانه و چندین ویلا ساختند . چون محله سربند تنگنا بود پل بزرگی بر روی رودخانه آن زدند و تندیس کوهنوردی نیز در میدانگاه سربند نصب شد . پیش از رسیدن به میدان سربند ، در سمت چپ رودخانه هتل دیپلمات قرار دارد که تا اواسط دوران محمد رضا پهلوی محل پذیرایی مهمانان خارجی و تنها هتل آبرومند تهران بوده است .

تندیس کوهنورد

تندیس کوهنورد که در میدان سربند در محله دربند برپا است در سال ۱۳۴۱ توسط رضا لعل ریاحی ، پیکره تراش و نقاش ایرانی ساخته و سپس نصب شد .

ایده ساخت این تندیس در سال ۱۳۳۷ از سوی حسن وجدان خوش ، از کوه نوردان با سابقه ایرانی پیشنهاد شد . سرهنگ بیات ، رییس مرکز آموزش کوهستانی ارتش ، مقدمات ساخت آن را آماده کرد و « مهام » ، شهردار وقت تهران ، هزینه ساخت مجسمه را پذیرفت . سپس امیر شاه قدمی ، گروهبان ارتش و مربی کوه نوردی مرکز آموزش کوهستانی و مربی اسکی ایران به عنوان مدل به رضا لعل ریاحی معرفی شد و شهرداری هم مبلغ ۱۰ هزار تومان بابت ساخت مجسمه پرداخت .

سال ۱۳۳۸ ، یک سال پس از طرح این پیشنهاد مدل گچی آن آماده و در میدان سربند نصب شد ، اما بارندگی و یخ زدگی زمستان همان سال بود که دست و بخشی از بدن مجسمه را خرد کرد . این قسمت مدت ها با پرچم ایران پوشانده شده بود تا این که در سال ۱۳۴۱۱ با پی گیری های رییس وقت فدراسیون ، رضا لعل ریاحی تندیس سیمانی را آماده کرد که این مجسمه هنوز پا برجا است .

 

 

دارالفنون تهران

ایران - 4ایران - 6ایران - 7

در دوران صدارت سه سال و 45 روزه امیرکبیر، نخستین مرکز آموزشی که از آن به اسم دانشگاه نوین ایران یاد می کنند بنا نهاده شد. امیر تحت تاثیر مسافرت هایی که به اروپا داشت به شدت علاقه مند به تاسیس مدرسه ای شد که در سطوحی بالا تر از مدارس ابتدایی و متوسطه باشد. از این رو تصمیم گرفت ساختمانی برای تدریس علوم جدید در تهران تاسیس کند.

دارالفنون تهران که هم اکنون در خیابان ناصرخسرو واقع و غیر فعال است ، اولین مرکز کالج مانند ایران بود که به همت امیرکبیر بنا شد. ولی متاسفانه خود وی هیچگاه شاهد افتتاح آن نشد چرا که نخستین دسته از اساتید به سرپرستی دکتر پولاک ، دو روز پس از دستگیری و تبعید امیرکبیر به تهران رسیدند و طبیعتا با استقبال گرمی مواجه نشدند . دارالفنون تهران در روز پنجم ربیع الاول ۱۲۶۸ هجری قمری ، سیزده روز پیش از کشته شدن امیر کبیر و با حضور ناصر الدین شاه شروع به کار کرد . در آن زمان هفت معلم اتریشی ، آموزش محصلینی را که اغلب از خانواده های مهم و بانفوذ بودند ، بر عهده داشتند.

نامگذاری

از نامه های به جا مانده از امیرکبیر و مندرجات روزنامه وقایع اتفاقیه و اسناد دیگر برمی آید در آغاز نام خاصی برای این واحد آموزشی در دست ساخت در نظر نگرفته بودند و از این بنا با عناوین «مدرسه، مدرسه جدید، مکتبخانه پادشاهی، تعلیم خانه، معلم خانه و مدرسه نظامیه» یاد شده است. در آخرین نامه ای که امیرکبیر به سفیر ایران در روسیه برای پیگیری جذب استادان اروپایی می نویسد، از این بنا به عنوان مدرسه نظامیه یاد می کند.

در منابع پیش و پس از تاسیس دارالفنون، به خصوص در خاطرات دانش آموختگان اروپا به واژه دارالفنون برمی خوریم. اینان زمانی که از دانشگاههای اروپایی نام می برند آنها را دارالفنون می نامند؛ مانند دارالفنون پاریس، دارالفنون لندن و کلمه دارالفنون ترجمه Polytechniqu فرانسوی یا Polytechnicc انگلیسی است که عثمانی ها  آن را به عربی ترجمه کردند و با همین لفظ وارد زبان فارسی شد.

ساختمان

نقشه بنای دارالفنون تهران را میرزارضاخان مهندس طرح نمود و محمدتقی معمارباشی احداث بنا را آغاز کرد . قسمت شرقی بنا در سال 1267 اتمام یافت . هشتاد سال پس از فعالیت و در سال ۱۳۰۸ ( ۱۳۴۸۸ قمری ) ساختمان مدرسه به دستور اعتماد الدوله وزیر وقت معارف تخریب شد و ساختمان فعلی با نقشه مهندسی روسی ساخته شد . چهار طرف حیاط مدرسه را پنجاه اتاق احاطه کرده و در برابر آنها ایوانی گسترده است .نخستین در ورودی مدرسه به سوی خیابان ارگ بود و در کنونی که در خیابان ناصرخسرو است بعد ها ساخته شد .
 بعد از ورود به خیابان ناصر خسرو و گذر از ساختمان مخابرات به ساختمان آجری می رسیم که ساخت و فضایش توجه را جلب می کند . بعد از عبور از چند مغازه به دری بزرگ و چوبی با ستون و کاشیکاری های عهد قاجار برمی خوریم که بالای آن و در میان کاشی ها و و ستون هایی که در دو طرف قرار گرفته نوشته شده دارالفنونکه در اصلی بوده و هنوز هم هست . کمی آن طرف تر در کوچکی است و آن طرف ترش در دیگری قرار دارد که همه متعلق به دارالفنون است . مدرسه از شمال به میدان  امام خمینی ، از شرق به خیابان ناصر خسرو ، از غرب به باب همایون مرتبط است و از هر طرف دری دارد که رو به خیابان های اطراف گشوده می شده است . به داخل راهارویی قدم می گذاریم و با چند پله به درون ساختمان راه پیدا می کنیم . در سمت راست راهروی دیگری قرار دارد که اتاقهای موجود در آن همه متعلق به امور اداری ، دفتری و آبدارخانه است که این روزها مرکز تعلیم و تربیت وابسته به آموزش و پرورش از آن استفاده می کند و در جهت بازسازی و مرمت آن برخاسته است . بعد از گذر از این راهرو و اتاق دری کوچک به ساختمان اصلی و کلاس ها راه پیدا می کند .
 بعد از چند پله به طرف پایین به داخل راهرویی قدم می گذاریم که در طبقه اول واقع گردیده . کلاس ها و تالار ها همه در دو طبقه رو به حیاط اصلی هستند . هر کلاس از ۳ پنجره برخوردار است که همه پنجره ها رو به حیاط باز می شوند . در طرف دیگر راهرو حیاط خلوت قرار دارد . در انتهای هر راهرو به راه پله ای می رسیم که به طبقه دوم ختم می شود . این کلاس ها چهار طرف این عمارت را به سوی حیاط مرکزی محاصره کرده اند و تعدادشان به ۳۰ یا کمی بیشتر می رسد . از درون حیاط اصلی که نگاه می کنیم شعاری زیبا نوشته شده است بر سر در قسمت شمالی حیاط مدرسه که ورودی اصلی به درون ساختمان کلاس هاست نوشته شده (( هل یستوی الذین یعلمون و الذین لا یعلمون )) بالکن و جایگاه زنگ ، کاشی کاری سردر و سنگ های کنار آن را از سایر ورودی ها متمایز ساخته است . این حیاط ۶ ورودی دارد . ورودی ضلع جنوبی مربوط به آمفی تاتر است که در طبقه اول قرار دارد ، سالنی بزرگ که ظرفیت ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفر را در خود دارد ، در سمت راست سن قرار گرفته که مجسمه امیر کبیر در میان دکور شیشه ای قرار دارد که تمام شیشه های آن شکسته است و گرد و خاک آن را پوشانده و آنقدر خاکی و کدر شده که اگر دقت نکنی اصلا متوجه آن نمی شوی . تمام ورودی ها به طبقات اول و دوم از همان ابتدای درها راه دارد . در قسمت غرب و باب همایون راه پله ای است که آنجا را به طرف بالا هدایت می کرده و آبخوری سنگی که در انتهای طبقه اول و همان قسمت باب همایون واقع شده از دیدنی های این مدرسه است . همان ابخوری را که می آییم ، به قسمت شمالی و حمام مدرسه می رسیم و اتاقی که به نظر می رسد به عنوان آبدارخانه استفاده می شده . کمی جلوتر حیاط دیگر مدرسه است که رو به خیابان ومیدان توپخانه باز می شده است . آنقدر درهم و پیچ در پیچ و به هم مرتبط که وقتی قدم می زنی نمی دانی از کجا به کجا رفتی و الان کجا بودی . حیاط اصلی با حوضی هشت ضلعی و آبی رنگ در وسط و درختان و درختچه هایی که به گفته راهنمای دارالفنون همه به دست مادر ناصرالدین شاه ، مهدعلیا کاشته شده و راهنمای  سنگ فرش شده که از هر ورودی به حیاط مرتبط می شود ، جلوه و زیبایی دیگری را از هنر و معماری ایران در برابر دیدگان آشکار می سازد .

مقررات نخستین مدرسه علوم جدید

سن دانش آموزان به هنگام ورود به دارالفنون تهران بین 14 تا 16سال بود البته برخی از افرادی که نفوذ بیشتری در دستگاه دولت داشتند با سنین بالاتری وارد مدرسه  می شدند و شاگردانی که در درس هایشان نمره خوبی می گرفتند به اسم خلیفه درس یا دستیار معلم خوانده می شدند که به تدریس می پرداختند. مدت تحصیل دردارالفنون در ابتدا هفت سال بود که به مرور زمان به پنج و در نهایت به چهار سال تبدیل شد. در آغاز کار مدرسه، هفت رشته درسی تدریس می شد که بعد ها رشته  های دیگری مانند تاریخ، جغرافیا، نقشه کشی، طب سنتی، ریاضیات، زبان های فارسی، عربی، فرانسه و روسی اضافه شد. تدریس در مدرسه از ساعت هشت صبح تا سه بعدازظهر بود و دانش آموختگان ناهار را در مدرسه به صورت رایگان صرف می کردند که عبارت بود از پلو خورشت، نان، پنیر، سبزی، یک کاسه آش، آبگوشت و دوغ. به علت حاکم بودن افکار نظامی بر این مجموعه، هزینه آن از بودجه نظامی تامین می شد. جالب است که بدانید بودجه اولیه دارالفنون هفت هزار و 7500 تومان بود. در  سال های نخستین نیز به دانش آموزان مقرری پرداخت می شد و دانشجویان هر رشته دارای لباس یونیفرم مخصوص بودند که بیانگر رشته تحصیلی آنان بود. این لباس توسط خیاط مدرسه سالی دو بار در زمستان و تابستان برای دانش آموزان اندازه گیری می شد. نوع این لباس ها از نوع خارا (پارچه ای سبک) و برای لباس زمستانی از جنس ماهوت بود.

رشته های تحصیلی

رشته های تحصیلی در دارالفنون تهران شامل هفت رشته پیاده نظام، سواره نظام، توپخانه، پزشکی و جراحی، داروسازی و کانی شناسی بود. کلاسهای هر درس و هر  رشته ثابت و مشخص بود.

دروس عمومی

زبان خارجی ابتدا فرانسه بود و بعد روسی و انگلیسی هم تدریس می شد. معلمان ابتدایی زبان فرانسه افرادی چون ملکم خان، میرزا آقا، میرزا جعفر، محمد حسن خان قاجار و شیخ محسن خان بودند. برخی از آنها در فرانسه این زبان را آموخته بودند. تمام رشته ها، درس تاریخ، جغرافی، ریاضی و زبان خارجه داشتند.

انحطاط دارالفنون

از آغاز تاسیس دارافنون برخی از درباریان به مخالفت با آن پرداختند. اولین مخالف آن، جانشین امیرکبیر، میرزا آقاخان نوری بود که به دنبال انحلال آن برآمد. آقاخان درصدد برآمد تا معلمان اتریشی را به وطن خود بازگرداند و نماینده بریتانیا از اقدامات وی پشتیبانی کرد و حتی سرهنگ شیل به شاه توصیه کرد که مدرسه دارالفنونبه ضرر سلطنت اوست. خوشبختانه ناصرالدین شاه به این حرف ها گوش نداد و به حمایت و حفظ آن پرداخت. علی رغم حمایت های اولیه شاه از دارالفنون، کم کم وی نسبت به آن بدبین شد، چرا که به شدت از تشکیلات فراماسونری متنفر بود و برخی از شاگردان دارالفنون به واسطه ملکم خان وارد این تشکیلات سری شده بودند. با این همه شاه نگران نوع نگرش اروپاییان به ایران بود، از آن جهت که بستن دارالفنون تهران را نشانه عقب ماندگی تلقی می کرد، از بستن آن صرف نظر کرد.

یکی دیگر ار عوامل مخالفت با دارالفنون تهران رواج آموزش پزشکی اروپایی بود. طرفداران نظام پزشکی سنتی، تشکیلات جدید را خطری جدی برای موقعیت شغلی خود احساس می کردند. در کلاس هاس طب تا مدت ها فقط به تدریس نظری بسنده می شد و، از ترس تکفیر، تشریح میسر نبود. اما در ۱۲۳۲۲ که یکی از بیگانگان به طرز مشکوکی درگذشت به درخواست بازماندگان، دکتر پولاک برای کشف علت مرگ او را با حضور شاگردان کالبدشکافی کرد. سال ها بعد یک معلم زبان فرانسه به نام بارنه یود پیش از مرگ، جسد خود را به مدرسه فروخت تا با مرگ وی شاگردان به تشریح بدن او بپردازند.

برخی مخالفت ها نیز ناشی از آن بود که فارغ التحصیلان دارالفنون تهران را طرفدار فرهنگ غرب تلقی می کردند. به ویژه دانش آموختگانی که به ادامه تحصیل در  غرب پرداخته بودند. برخی از آنها با رفتارهای خود به این ذهنیت منفی کمک می کردند.

هشت سال پس از افتتاح دارالفنون تهران به علت ورود تعدادی از فارغ التحصیلان آن به تشکیلات فراماسونری یا فراموشخانه میرزا ملکم خان، بی مهری و کم توجهی  ناصرالدین شاه به این مدرسه آغاز شد.

ناصرالدین شاه در دهه آخر حکومتش و بیش از گذشته پافشاری فراوان داشت که مسیولان دارالفنون، چه دیوانی و چه فرهنگی از طریق هزینه بالای شهریه و دستچین نمودن دانش آموزان، از ورود فرزندان رعیت ها به دارالفنون جلوگیری کنند.

روسای دارالفنون

روسای دارالفنون تهران به ترتیب میرزا محمدعلی خان شیرازی (وزیر امور خارجه)، عزیزخان مکری (وزیر جنگ)، میرزا محمدخان امیرتومان، علیقلی میرزا  اعتضادالسلطنه (نخستین وزیر علوم ایران)، رضاقلی خان هدایت، علی قلی خان هدایت (مخبر الدوله)، جعفرقلی خان هدایت و محمدحسن خان ادیب الدوله بود. این مدرسه که در ابتدا با نام نخستین دانشگاه ایران کار خود را آغاز کرد، بعد از مدتی به شکل و شمایل مدرسه متوسطه در آمد و 1110 دانشجو از آنجا فارغ التحصیل شدند که برخی از آنان به مقام های بالای سیاسی، ادبی و هنری رسیدند. از جمله دانش آموختگان معروف دارالفنون باید به محمدحسن خان صنیع الدوله (وزیر  انطباعات و رییس دارالترجمه همایونی)، احتشام السلطنه (رییس مجلس شورای ملی اول و دوم) و میرزا جهانگیرخان روزنامه نگار و مدیر روزنامه جنجالی صوراسرافیل اشاره کرد.

دارالفنون از دوره ناصری تا به امروز

دارالفنون تهران بعد از آنکه در دی ماه 1230 خورشیدی به مدت 80 سال پابرجا بود در سال 1308 تخریب شد. در این سال میرزا یحیی خان اعتماد الدوله قراگزلو وزیر معارف وقت، ساختمان اولیه دارالفنون را در هم کوبید وبا نقشه و نظارت مارکف، معمار روسی، ساختمان فعلی را با تلفیقی از معماری عصر هخامنشی و صفوی بازسازی کرد و از این پس این بنا به یکی از دبیرستان های شناخته شده و معروف تهران تبدیل شد. دارالفنون تهران تا سال 13577 همچنان با کاربری دبیرستان به حیات  خود ادامه می داد اما با پیروزی انقلاب اسلامی به مرکز تربیت معلم تبدیل شد و مدتی بعد به مرکز آموزش ضمن خدمت وزارت آموزش و پرورش اختصاص یافت تا آنکه در سال 1367 جزو فهرست آثار ملی ایران به ثبت در آمد و درب آن در سال 1375 تا به امروز بسته شد چرا که مسوولان تصمیم گرفتند آن مکان را مورد مرمت و بازسازی قرار دهند و از این مدرسه تاریخی به عنوان گنجینه و موزه آموزش و پرورش استفاده کنند. اکنون سال هاست که دارالفنون تهران در گوشه خیابان  ناصرخسرو چمباتمه زده است.

 

شمس العماره

ایران - 3ایران - 4ایران - 5ایران - 7ایران - 6

شمس العماره یکی از بناهای مرتفع و مشخص و جالب تهران قدیم است. در سال 1282ق یعنی کمی بیش از طرح توسعه تهران، این بنا به دستور ناصرالدین شاه با مباشرت دوستعلی خان معیرالممالک در شرق ارگ تهران ساخته شد. شمس العماره اولین بنای پنج طبقه تهران است و علیرغم شباهت هایی که با کاخ عالی قاپوی اصفهان دارد متاثر از معماری اروپایی است که توسط شاه و درباریان او ساخته شد. معیرالممالک طرح و نقشه کاخ را تهیه کرد و معماری آن با استاد علی محمد کاشی،  معمار مشهور آن زمان بود.

شمس العماره شاخص ترین بنای کاخ گلستان و ممتاز ترین ساختمان ضلع شرقی مجموعه است . گویا ناصرالدین شاه بعد از سفر به اروپا و بر اثر دیدن تصاویر بنا  های فرنگستان ، تمایل پیدا می کند بنایی مرتفع ، نظیر آنها در پایتخت خود ایجاد نماید تا از بالای آن بتواند به همراه درباریان منظره شهر و دورنمای اطراف را تماشا کند .

پی ریزی ساختمان در همان سال آغاز و در سال 1284ق پایان یافت. ارتفاع این عمارت چهل ذرع است با دو برج و مهتابی هایی که روی برج ها نشیمن ساخته اند.ساعت بزرگی در بالای این عمارت است که در زمان گذشته صدای زنگ آن در اکثر قسمت های شهر شنیده می شد. شمس العماره به سبب داشتن نقشه مناسب و زیبا و آرایه های ساختمانی و نقاشی های دیواری، یکی از زیباترین بناهای عصر قاجاریه به شمار می آید.

عمارت شمس العماره کمتر مورد استفاده قرار می گرفت و بیشتر مورد استفاده زنان حرمسرای ناصری بود که از بالای برج ها و اتاق های طبقه بالای آن به تماشای شهر و مناظر اطراف شهر می پرداختند. در گذشته از روی برج های دوگانه شمس العماره با دوربین می شد حتی همه دره ها و آبشار و کوه های البرز و قله دماوند را که مدام برف دارد دید. در محوطه باغ گلستان حوض بزرگ در مقابل شمس العماره وجود داشت که در دوره های بعد به باغچه تبدیل شد. سر در شمس العماره از خیابان ناصریه را "باب عالی" یا "عالی قاپو" می نامیدند.

به سبب اهمیتی که بنای شمس العماره داشت خیابان ناصریه را به خیابان شمس العماره می خواندند. دروازه یا سردر بزرگ کاشی کاری شده این خیابان نیز به نام این  بنا مشهور بود. در جلو عمارت و سر در این بنا میدانی نیز ساخته شد که در حجره های جبهه شرقی و شمالی نقاشان و زرگرها به کار می پرداختند. در میانه میدان حوضی دور قرار داشت که در آن همیشه آب جاری بود و باغچه های گلکاری شده نیز در اطراف آن وجود داشت. عصرها نیز دو دسته موزیک در این میدان برای سرگرم کردن مردم به نواختن موزیک می پرداختند.

کاخ شمس العماره از مکانهای دیدنی تهران است و آینه کاری ها و نقاشی ها و گچ بری های ازاره ها و دیوارها و سقف های آن از لحاظ شیوه های مختلف و متنوع معماری و نوع تزیینات داخلی قصرهای ایران بی نظیر است . بر همین اساس گردشگرانی که قصد مسافرت به تهران و دیدن دیدنی های تهران را دارند گشت و گذاردر مجموعه کاخ گلستان و بازدید از شمس العماره را در برنامه خود قرار میدهند.

 

کاخ گلستان

ایران - 5ایران - 6ایران - 7ایران - 8ایران - 9ایران - 10ایران - 11ایران - 12

یکی از دیدنی های تهران مجموعه کاخ گلستان است که از جاذبه های گردشگری تهران به شمار می آید.

پیشینه تاریخی کاخ گلستان

تاریخچه کاخ گلستان ، از مکانهای دیدنی تهران، به زمان شاه عباس صفوی ( 988 ه.ق ) بر میگردد و در سلسله های بعد کم یا بیش نیز مورد توجه واقع شده تا اینکه در عهد کریمخان زند ما بین سالهای 1173 تا 1180 ه.ق نیز این مجموعه با ساخت دیوانخانه ای دچار تغییرات اساسی گردیده ، ولی اهمیت واقعی آن را می توان به دوران آقا محمدخان قاجار نسبت داد .

کهنترین بناهای موجود در مجموعه کاخ گلستان، ایوان تخت مرمر و خلوت کریمخانی متعلق به دوران کریمخان زند است. وی در نبرد های خود بر ضد محمد حسن خان قاجار در سال 1172 تهران را مرکز اردوکشی خود قرار داد و پس از پیروزی در این جنگ در دیوانخانه قدیم تهران که در زمان شاه سلیمان ساخته شده بود بار عام  داد و با عنوان وکیل الرعایا حکومت ایران را در دست گرفت .

به فرمان او در تابستان همان سال حصار ارگ مجددا احیا شد و یک دست حرمخانه و خلوتخانه و عمارت دارالحکومه در داخل آن بنا گردید و در تابستان سال بعد (1173) که اردوی خود را به چمن سلطانیه (زنجان) منتقل نمود. دستور داد یک دست عمارت خاصه و دیوانخانه بزرگ به سبک ساسانی و باغی در جنب آن بنا نمایند .

پس از مرگ کریمخان زند در 1193 آغا محمد خان قاجار در 1200 تهران را به پایتختی برگزید، ولی به دلیل لشکر کشیهای دایمی کمتر در مقر حکومت خود به سر می برد، و برای عمران و آبادانی چندان فرصت نداشت . تا آنکه فتحعلی شاه در سال 12111 بر تخت سلطنت ایران جلوس کرد، از آن زمان به بعد با گسترش دستگاه اداری و تشریفات سلطنتی بناهای متعددی در داخل ارگ تهران عمدتا در زمان فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه قاجار احداث شد .

در دوران رضا شاه پهلوی، بخشهای بزرگی از ارگ تهران، از جمله حصار دور آن، سردر باب عالی، ساختمان دفتر استیفا، نگارخانه، تکیه دولت، نارنجستان، باغ گلشن و ساختمانهای اندرونی تخریب شد. محل سکونت شاه به کاخ مرمر و نیاوران و سپس در دوران محمد رضا شاه پهلوی به کاخ سعد آباد منتقل و مجموعه گلستان به محل پذیرایی از میهمانان خارجی تبدیل گردید.پس از انقلاب مجموعه گلستان همچون اغلب عمارات سلطنتی دیگر بصورت موزه در آمد تا همگان بتوانند از آن دیدن  کرده و از تماشای زیباییهای حاصل از فکر و دست هنرمندان و صنعتگران ایرانی بهره برند .

تکیه دولت

تکیه دولت، با فرمان ناصرالدین شاه در سال 1284 هجری قمری (البته در مورد تاریخ دقیق ساخت تکیه دولت، نقل قول های متفاوتی وجود دارد) و مباشرت دوستعلی خان معیرالممالک (سرپرست ضرابخانه)، طی مدت حدود 5 سال (90 – 1284 هجری قمری) با صرف هزینه ای بالغ بر سیصدهزار تومان بنا گردید. در زمان احداث تکیه دولت، در تهران حدود 40 تا 45 باب تکیه وجود داشت که باگذشت زمان بر شمار آنها افزوده شد و به 70 تا 80 تکیه رسید. در این میان، تکیه دولت به سبب نوعمعماری اش، بیش از سایر تکایای قدیم تهران همچون تکیه حیاط شاهی و تکیه حاج میرزا آغاسی، توجه مورخان و هنرشناسان ایرانی و غیرایرانی را به خود جلب کرده بود.

در خصوص علل ساخت تکیه دولت در کتاب تاریخچه کاخ گلستان و ابنیه سلطنتی، نوشته یحیی ذکا، آمده است: «معتبرترین و وسیعترین تکیه های تهران که تعزیه های دولتی در آن برگزار می شد، تکیه «حاج میرزا آغاسی» (تکیه دولت قدیم) بود که تکیه «عباس آباد» نیز نامیده می شد. استقبال شدید مردم بخصوص زنان ازنمایش های مذهبی، همچنین تنگی و کوچکی فضای تکیه عباس آباد، لاجرم ازدحام و ناراحتی تولید می کرد و کار اجرای شبیه گردانی را مختل می ساخت و اقتضای زمان و اوضاع نیز تکیه بزرگتر و وسیعتری را طالب بود، از این رو ناصرالدین شاه ضمن دادن دستور شروع بنای شمس العماره، امری نیز برای ایجاد تکیه بزرگی در داخل ارگ سلطنتی به دوستعلی خان معیرالممالک صادر کرد.
شکل کلی بنای تکیه دولت از بیرون به صورت 
منشوری 8 ضلعی بود که در داخل به یک استوانه کامل با قطر میانی حدود 600 متر تبدیل می شد. این بنا با ارتفاعی حدود 24 متر در چهار طبقه (با احتساب سردابها و زیرزمین) با مساحت تقریبی 2824 مترمربع و گنجایش حدود 200 هزار نفر طراحی شده بود. پی بنا سست بود و بر روی خاک دستی قرار گرفته بود و همین امر از ابتدا مشکلاتی برای مقاومت و ایستایی آن پدید آورد تکیه دولت سه ورودی داشت : ورودی اصلی و بزرگ در ضلع شرقی تکیه برای مردان ، با دری دو لنگه و سردری جناغی ؛ ورودی ضلع غربی برای زنان ، از سمت میدان ارگ با سردر جناغی و شش مناره کوچک در دو طرف که با  کاشی معقلی پوشیده شده بود ورودی سوم ، راهرو پر پیچ وخم و تاریکی بود که قسمت شاه نشین تکیه را به ضلع جنوبی کاخ گلستان وصل می کرد و شاه برای ورود به تکیه از آن می گذشت .

تکیه دولت تا پایان دوره قاجار برپا بود، چنانکه جنازه مظفرالدین شاه در مراسم باشکوهی به آنجا حمل شد و تا انتقال آن به عتبات در همانجا بود . در محرم 1326 نیز محمدعلی شاه ، مطابق رسم معمول همه ساله ، به تکیه رفت و در پی هجوم جمعیت تلفاتی به بار آمد . مجلس موسسانی که در پانزدهم آذر 13044 تشکیل شد و احمدشاه را بر کنار کرد و رضاخان را به ریاست حکومت موقت گمارد، در تکیه دولت بر پا گردید.
تکیه دولت، پس از مشروطه با نفوذ و تاثیر فرهنگ و هنر غرب بر کشور و پیدایش تیاتر و نمایش جدید در ایران، ارزش و اهمیت پیشین خود را از دست داد. حتی گاهی مراسمی غیر از اجرای تعزیه نیز در آن برگزار شد، چنانچه در سالهای 1302 و 1304 شمسی، با مرمت برخی از قسمتهای تکیه، آن را برای برگزاری «نمایشگاه امتعه وطنی» و تشکیل «مجلس موسسان» در نظر گرفتند.تکیه دولت، عظیمترین نمایشخانه تاریخ ایران، سالها متروک و نیمه مخروبه بود تا اینکه در 1325 ه.ش برای ساخت شعبه بانک ملی در بازار، آن را خراب کردند و بیشتر عرصه آن زیربنای بانک گردید.

عمارت خروجی

در زمان گذشته تقریبا متصل به ضلع شمالی شمس العماره یک دستگاه عمارت بزرگ و طولانی باغ گلستان را بدو قسمت تقسیم می کرد که آنرا عمارت خروجی می نامیدند. این بنا از مشرق به مغرب شامل : اتاق موزه ، تالار آینه گلستان و صندوقخانه و رختدار خانه سلطنتی بود. اساس قصر مزبور در زمان آغامحمد خان نهاده شده بود ولی بسال 1216 ه.ق در عهد فتحعلی شاه پایان یافت .
ناصرالدین شاه پس از مراجعت از سفر فرنگ چون موزه بزرگتری احداث نمود، این بنا را در سال 12966 ه.ق منهدم کرده محل آنرا تبدیل به دریاچه یا استخر بزرگی نمودند که استخر جلو عمارت بادگیر و شمس العماره و استخر جلو تالار آینه جدید را بهم متصل می ساخت . این استخر را در اوایل سلطنت پهلوی اول پر نموده و در حال حاضر به فضای سبز اختصاص یافته است .
در اینجا لازم است یادآوری کنیم که نام کاخ گلستان از نام اتاق یا تالار گلستان فتحعلی شاهی که در عمارت خروجی بود گرفته شده و از طریق اطلاق جز به کل سپس  همه کاخ های سلطنتی را با این نام خوانده اند ولی گاهی تالار آینه جدید را نیز تالار گلستان می گویند .

عمارت اندرونی

کاخ گلستان ازسمت شمال بوسیله چند در و دالان باریک با حرم خانه که اندرون و فرح آباد نیز نامیده میشد ارتباط داشت. پیش از سلطنت ناصرالدین شاه عمارت  اندرون همان ساختمانها و اتاق ها و تالارهای دوران فتحعلی شاه بود و بقول مرحوم معیرالممالک این قسمت از بیوتات سلطنتی گر چه دارای وسعت زیادی نبود ولی طرز ساختمان خوشی داشت .

در اوایل سلطنت ناصرالدین شاه که درعمارت ارگ سلطنتی تغییرات عمده و مهمی داده میشد بنا بنوشته هدایت در روضه الصفای ناصری تغییرات مهمی در اندرون توسط حاج علیخان حاجب الدوله و به سال 1271 ه.ق ایجاد گردید . پس از آنکه زنهای حرم سرای ناصرالدین شاه رو به ازدیاد نهاد و رفته رفته جا بر آنان تنگ شد مجبور گردیدند اندرون را دوباره وسعت داده بزرگتر سازند و بهمین منظور در سال 1299 ه.ق و با مباشرت بنایی آقا ابراهیم خان امین السلطان تمام بناهایی را که توسط حاجب الدوله ساخته شده بود را خراب نموده و بر وسعت اندرون اضافه نمودند.پس از آن که ساختمانهای اندرون در دورادور باغچه و حیاط آن بپایان رسید در سال 1303 ه.ق ناصرالدین شاه مصمم گردید که برای خوابگاه خود نیز کاخی به سبک جدید در وسط باغچه بسازد . مباشرت ساختن این کاخ نیز به محمد ابراهیم خان امین السلطان واگذار گردید . ساخت بنای کاخ مدت یکسال تمام طول کشید و در روز یکشنبه 9 رجب 1304 .ه.ق افتتاح گردید .این کاخ بر خلاف عمارتهای دیگر ساختمانی بودکاملا به سبک اروپایی که از روی کاخ دولمه باغچه سلطان عثمانی ساخته شده و تزیین یافته بود .کل بنا های عمارت اندرون در زمان پهلوی تخریب و به ساختمانهای وزارت دارایی اختصاص یافت .

بناهای موجود در کاخ

ایوان تخت مرمر، خلوت کریمخانی، اتاق موزه (تالار سلام) و حوضخانه آن، تالار آینه ، تالار عاج یا سفره خانه ، تالاربرلیان یا تشریفات، ساختمان کتابخانه، عمارتشمس العماره، عمارت بادگیر و حوضخانه وسیع آن، تالار الماس، کاخ ابیض، چادر خانه.

بناهایی که قبلا در کاخ گلستان بوده است

عمارت اندرونی ، خوابگاه ناصری ، تالار خاقان مغفور ، عمارت خروجی ، عمارت صندوق خانه و رختدارخانه سلطنتی.

تالار آیینه

تالار آیینه در غرب تالار سلام و در بالای سر در و ایوان سنگی جلو سرسرای کاخ قرار دارد و یکی از تالار های مشهور کاخ گلستان است . ساخت تالار آیینه همزمان باتالار سلام حدود سال 1291 هـ .ق آغاز گردید و ظاهرا در سال 1294هـ .ق پایان رسید . در آغاز انتقال اشیا و آثار موزه قدیم به موزه جدید ، این تالار به تخت طاووس و تاج کیانی اختصاص داشت . شهرت عمده تالار آیینه علاوه بر تزیینات آن بیشتر به دلیل نقاشی معروفی است که مرحوم میرزا محمدخان کمال الملک غفاری بسال 1309 هـ .ق از آن ترسیم کرده و اینک در کاخ گلستان نگهداری می گردد .

تالار سلام

پس از اولین سفر ناصر الدین شاه به اروپا در سال 1290 هـ .ق و دیدن موزه ها و گالری های بزرگ کشور های غربی وی تصمیم گرفت که موزه ای شبیه به موزه های اروپا در ارگ ایجاد نماید . بدین منظور عمارت خروجی را تخریب و در عوض در سمت شمال غربی و در جوار تالار عاج ، بنا های کاخ گلستان جدید ، یعنی سرسرا وتالار آیینه گلستان و اتاق موزه بنیان نهاده شد . 

ساخت اتاق موزه در سال 1291 هـ .ق آغاز و در سال 1294 هـ .ق پایان یافت . ولی به دلیل تزیینات زیاد و چیدن اشیا که با نظارت مستقیم شاه صورت می گرفت بهره برداری از آن تا سال 1299 هـ .ق به طول انجامید . 

این تالار از همان آغاز به منظور تاسیس و تشکیل موزه بنا گردید . ولی پس از انتقال تخت طاووس از موزه های قدیم و تالار آیینه به آن و نیز برگزاری سلام های خاص و رسمی در آن بتدریج نام تالار سلام را به خود گرفت . 
در این تالار نفیس ترین اشیا و آثار هنری اهدایی ، بویژه جواهرات سلطنتی نگهداری می شد . در سال 1345 به سبب برگزاری مراسم تاجگذاری محمد رضا شاه پهلوی در این تالار ، موزه آرایی آن بطور کلی دگرگون شد و به شکل امروزی درآمد . 
در طبقه زیرین تالار سلام حوض خانه ای قرار دارد . امروزه حوض خانه وسیع زیرین به دو بخش تقسیم گردیده است : بخش شرقی با نام تالار مخصوص به نمایش هنر های ظریفه ایران در دوره قاجار ، و بخش غربی آن با نام نگارخانه برای ارایه آثار نقاشی هنرمندان ایران دردوره قاجار اختصاص یافته است .

تالار الماس

در سمت جنوبی محوطه کاخ گلستان بعد از عمارت بادگیر ، تالار الماس قرار دارد . بنیاد و اساس این تالار در زمان فتحعلی شاه نهاده شده ولی در زمان ناصر الدین شاه تغییراتی در ظاهر و تزیینات آن داده اند . این بنا بمناسبت آیینه کاری های داخلی اش بنام الماس خوانده شده است . 

در زمان ناصرالدین شاه اغلب طاق ها و طاقنما های جناغی این تالار مانند بسیاری از طاق های دیگر کاخ گلستان به طاق های قوسی یا رومی تبدیل گردید و دیوار های تالار به انواع کاغذ دیواری خارجی پوشانیده شد . 
این تالار با توجه به آنکه از جمله بنا های فتحعلی شاهی است به محل موزه آثار و اشیای وی اختصاص یافته و قرار است در زیرزمین آن نیز چای خانه مجموعه دایر گردد .

تالار عاج

بعد از تالار آیینه و در سمت غرب تالار برلیان ، تالار عاج قراردارد . تاریخ احداث این تالار و حوضخانه زیر آن معلوم نیست ، ولی محققا قبل از تالار سلام و تالار آیینهساخته شده و از بناهای دوره ناصری است که البته بعد ها در زمان خود وی در نمای آن تغییراتی دادند که به صورت امروزی در آمده است . در این تالار در زمان ناصر الدین شاه ، هدایای پادشاهان دول خارجی نگهداری می شد و در زمان پهلوی محل پذیرایی و برپایی مهمانی های رسمی دربار بود . از این رو در آرایش درونی آن تغییرات عمده ای داده شده است . حوض خانه زیر این عمارت برای نمایش تابلو های نقاشی اختصاص یافته است .

حوض خانه

این عمارت که در طبقه فوقانی تالار عاج واقع است ، از بنا های دوره ناصری است و زمانی آب قنات از داخل آبنمای این عمارت به داخل حوض های حیاط کاخ در جریان بوده است . این عمارت نیز در زمان های مختلف تغییراتی یافته و اکنون با نصب نفیس ترین تابلو های نقاشان اروپایی در قرن 19 میلادی ، از جمله آثار معروف نقاشانی همچون سیمون ون گلذبر ، آیوازفسکی … تبدیل به نمایشگاه دایمی تابلو های نقاشی گردیده است .

شمس العماره

این بنا شاخص ترین بنای کاخ گلستان و ممتاز ترین ساختمان ضلع شرقی مجموعه است . گویا ناصرالدین شاه قبل از سفر به اروپا و بر اثر دیدن تصاویر بنا های فرنگستان ، تمایل پیدا می کند بنایی مرتفع ، نظیر آنها در پایتخت خود ایجاد نماید تا از بالای آن بتواند به همراه درباریان منظره شهر و دورنمای اطراف را تماشا کند . 

ساخت عمارت در سال 1282 هـ .ق آغاز می گردد و پس از دو سال پایان می پذیرد و آن را شمس العماره می نامند و تاریخ بنایش را به حساب جمل کاخ شاهنشاه می یابند . طرح و نقشه آن ظاهرا از معیر الممالک و معمار آن استاد علی محمد کاشی بوده است .

خلوت کریمخانی

در گوشه شمال غربی محوطه گلستان ، دیوار به دیوار تالار سلام ، بنایی سر پوشیده و ستوندار بصورت ایوان سه دهنه ای وجود دارد که در مرکز آن حوض جوشی ساخته شده و بیشتر آب این قنات شاه از میانه حوض می جوشیده است . این قسمت از کاخ گلستان که جلو خان یا خلوت کریمخانی نامیده می شود چنانچه از نامش پیداست از بناهای دوره کریمخان زند است و قسمتی از خلوت خانه وی به شمار می آمده است . 

این بنا ظاهرا در سال1173 هـ .ق احداث گردیده و در زمان ناصر الدین شاه ، که بنای جدید تالار سلام ساخته می شده است ، قسمت اعظم آن تخریب گردیده و امروزه تنها بخشی از آن باقی مانده است.

عمارت بادگیر

عمارت بادگیر در زمان فتحعلی شاه درضلع جنوبی باغ گلستان ساخته شد . ولی در زمان ناصر الدین شاه تصرفات عمده یی در آن انجام گرفت و به شکل امروزی درآمد . 
در زیر تالار و عمارت مذبور حوضخانه وسیعی وجود دارد که در چهار گوشه آن چهار بادگیر بلند پوشیده از کاشی های معرق ، آبی ، زرد و سیاه با قبه های زرین ساخته شده است و هوای حوضخانه و تالار و اتاق ها بوسیله آنها به خوبی خنک می شود .

کاخ ابیض

در اواخر سلطنت ناصر الدین شاه ، شاه سلطان عبد الحمید ، پادشاه عثمانی ، مقداری اثاثیه ارزشمند و گرانبها برای شاه ایران فرستاد . چون در آن هنگام تقریبا همه کاخ ها و تالار های سلطنتی با تابلو ها و اثاثیه متعدد پر و آراسته شده بود از این رو ناصر الدین شاه تصمیم گرفت در گوشه جنوب غربی محوطه گلستان ، که سابقا محل کلاه فرنگی یا برج آغا محمد خانی بود ، کاخ جدیدی بنا نماید و هدایای سلطان را درآن جای دهد .
این بنا به علت سفیدی رنگ نمای ساختمان که بشیوه بناهای قرن 18 اروپا گچبری و نماسازی شده و نیز به سبب آنکه پله ها و ازارهای سرسرای کاخ مرمر سفید رگه دار بود کاخ ابیض نامیده شد . کاخ ابیض از همان ابتدای بنای خود به محل اشتغال صدراعظم ها اختصاص یافت و جلسات هییت دولت تا سال 1333 شمسی در این کاخ و در تالار سلطان عبد الحمید تشکیل می شد . 
در سال 1344 به سبب تاجگذاری محمدرضا شاه پهلوی در ضلع غربی و نیز طبقه پایین ساختمان تغییراتی بوجود آمد و از سال 1347 به موزه مردم شناسی تبدیل گردید .

عمارت برلیان

در سمت شرقی تالار عاج ، چند تالار و اتاق زیبا و مجلل وجود دارد که سطح کف آنها نسبت به کف تالار عاج و تالار های دیگر پایین تر است . در زمان ناصر الدین شاه بعلت کهنگی و فرسودگی بناهای قدیمی ارگ ، اغلب آنها را ویران می کردند و به جایشان ساختمان های جدیدی می ساختند . در این زمان عمارت بلور را خراب کردند و در جایش عمارت امروزی را بنا نمودند . این عمارت در زمان پهلوی برای برگزاری جلسات رسمی با سران دول خارجی و مراسم تشریفات مورد استفاده قرار می گرفت .

نگارخانه

نگارخانه محل ارایه گنجینه نفیس تابلو های نقاشی ، هنرمندان دوره قاجار است که در آن سیر تحول نقاشی در ایران و آثار هنرمندان مشهور آن در معرض نمایش قرار گرفته است . از نقاشان مشهوری که آثار آنان به نمایش درآمده است می توان به محمود خان صبا ، مهرعلی ، کمال الملک ، اسماعیل جلابر ، ابوالحسن ثانی یا صنیع الملک و محمد حسن افشار اشاره نمود .

موزه مخصوص

در ضلع شمال غربی باغ گلستان از خلوت کریم خانی که بگذریم به تالار موزه مخصوص یا عمارت موزه اصلی می رسیم . این نخستین موزه سلطنتی و دولتی در ایران است که توسط ناصر الدین شاه تاسیس گردیده است . شاه بر اثر مسافرت به اروپا و دیدن موزه ها و گالری های بزرگ کشور های غربی ، تصمیم گرفت که او نیز موزه ای شبیه به موزه های اروپایی ، در ارگ سلطنتی تاسیس و ایجاد نماید . این تالار از همان آغاز به منظور تاسیس و تشکیل موزه بنا گردید ونیز برگزاری سلام های خاص و رسمی در آن بتدریج نام تالار سلام را بخود گرفت . 
در سال 1345 به سبب برگزاری مراسم تاجگذاری محمدرضا شاه پهلوی در این تالار ، موزه آرایی آن بطور کلی دگرگون شد و به شکل امروزی درآمد . در طبقه زیرینتالار سلام حوضخانه ای قرار دارد که به دو بخش شرقی با نام تالار مخصوص به نمایش هنرهای ظریفه و مرسعات در دوره قاجار اختصاص یافته است .

نام شاهان ساکن در کاخ

آغا محمد خان قاجار ، فتحعلی شاه ، محمد شاه قاجار ، ناصرالدین شاه قاجار ، مظفرالدین شاه قاجار ، محمد علی شاه قاجار ، احمد شاه قاجار.

آدرس کاخ گلستان:

تهران،خیابان پانزده خرداد،میدان ارگ.

شما می توانید جهت دسترسی به کاخ گلستان از ایستگاه های متروی میدان ارگ و میدان امام خمینی استفاده نمایید . پایانه های اتوبوسرانی میدان امام خمینی و قورخانه نیز برای این منظور در دسترس می باشند.

خاطر نشان می نماید، خیابانهای منتهی به کاخ گلستان(باب همایون - صور اسرافیل- داور -سبزه میدان) سنگ فرش شده است و تردد وسایل نقلیه در این محدوده ممنوع و زیر نظر شهرداری می باشد.

ساعات بازدید:

کاخ گلستان روزهای یکشنبه و تعطیلات رسمی (شهادت ها) تعطیل است. باقی روزهای هفته در نیمه اول سال از ساعت 9 صبح تا 18 و نیمه دوم سال 9 صبح تا 17 بازدید دارد.

لازم به ذکر است که برای بازدید از مجموعه حدود دو ساعت زمان نیاز می باشد ، بنابراین توصیه می شود زمان بازدید خود را با توجه به ساعت پایانی کار موزه تنظیم نمایید.

 

منبع: آریا زمین

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



برچسب ها :