جاذبه های گردشگری استان آذربایجان شرقی

استان آذربایجان شرقی
تاریخ:            تعداد بازدید: 450                    

استان آذربایجان شرقی بزرگترین و پرجمعیت ترین استان ناحیه شمال غربی ایران محسوب می شود. آذربایجان شرقی دارای آب و هوای سرد کوهستانی بوده و کل محدوده استان را کوهها و ارتفاعات تشکیل داده اند. مساحت استان آذربایجان شرقی ۴۵٬۴۹۱۱ کیلومتر مربع است که از این جهت، یازدهمین استان بزرگ ایران محسوب می شود. این استان محل اتصال دو رشته کوه مهم و اصلی کوههای ایران، یعنی البرز و زاگرس است و بلندترین نقطه آن، قله کوه سهند است. مرکز استان آذربایجان شرقی، کلانشهر تبریز است. از شهرهای مهم و اقماری این استان میتوان به مراغه، مرند، میانه اشاره کرد. آذربایجان شرقی رتبه اول صادرات غیرنفتی در  کشور را داراست. همچنین این استان امن ترین و کم جرمترین استان ایران به شمار میرود.

استان آذربایجان شرقی ۲۰۰ کیلومتر با جمهوری آذربایجان و ۳۵ کیلومتر با ارمنستان از سمت شمال مرز مشترک دارد. این استان همچنین ۴۲۰ کیلومتر با استان آذربایجان غربی از سمت غرب و جنوب غرب، ۴۰۰ کیلومتر با استان اردبیل از سمت شرق و ۱۴۵۵ کیلومتر با استان زنجان از سمت جنوب هم مرز است.

زبان امروزی ساکنان استان آذربایجان شرقی، ترکی آذربایجانی میباشد. زبان ترکی آذربایجانی از شاخه اغوز زبانهای ترکتبار از گروه زبانهای آلتایی است. خاستگاه زبانهای ترکی، استپهای جنوب سیبری بوده است و گویندگان اصلی آن را ترک تباران تشکیل میدهند. تاتی نیز در برخی از روستاهای این استان سخن گفته میشود.

استان آذربایجان شرقی دارای 12 شهرستان، 31 شهر و 30 بخش، 133 دهستان و 3149 آبادی است.

 

شهرستانهای استان آذربایجان شرقی

آذرشهر، اهر، اسکو، بستان آباد، بناب، تبریز، جلفا، چاراویماق، خداآفرین، سراب، شبستر، عجب شیر، کلیبر، مراغه، مرند، ملکان، میانه، ورزقان، هریس، هشترود، هوراند.

 

مراکز تفریحی و گردشگری استان آذربایجان شرقی

آبشار عیش آباد

آبشار عیش آباد در موقعیت جغرافیایی N382050 E453636 در استان آذربایجان شرقی واقع است. یکی از جاهای دیدنی استان آذربایجان شرقی است که در پیرامون روستای عیش آباد از توابع دهستان میشاب شمالی بخش مرکزی شهرستان مرند قرار گرفته است. ارتفاع این آبشار حدود 15 متر است و در قسمت کوهستانی میشو غربی در جوار روستای عیش آباد شبستر واقع شده است. بخشی از جاده منتهی به آن اتومبیل رو و بقیه راه کوهستانی است. حدود 300 متر مربع وسعت دارد و در جوار کوه و دره منظره بدیعی از زیبایی طبیعت را به نمایش گذاشته است. آبشار عیش آباد یکی از جای های دیدنی استان آذربایجان شرقی است که در پیرامون روستای عیش آباد از توابع دهستان میشاب شمالی بخش مرکزی شهرستان مرند قرار گرفته است. ارتفاع این آبشار حدود ۱۵ متر بوده و حدود ۳۰۰ متر مربع وسعت دارد.

آبشار عیش آباد

 

آبشار پیربالا

آبشار پیر بالا در موقعیت N38.312265 E45.585744 جغرافیایی در استان آذربایجان شرقی واقع است. این آبشار در جنوب شرقی روستای پیر بالا واقع شده است. روستای پیر بالا در 18 کیلومتری شهرستان مرند واقع است. پس از گذر کردن از ۴ روستای انامق، محبوب آباد، عیش آبادبالا و عیش آباد پایین به این روستا خواهید رسید. استقرار روستای پیربالا در میان یک دره بزرگ و واقع شدن در دهانه دو رودخانه، موقعیت جغرافیایی جالب و با صفایی را به آن داده است. مهمترین مشاغل این روستا کشاورزی و دامداری است. از بارزترین محصولات کشاورزی پیربالا می توان به گردو، زردآلو و سیب اشاره کرد. مسیر آبشار مملو از درختان گردو و زردآلو است. درآمد اکثر روستاییان این منطقه نیز از همین محصولات تامین می شود. همچنین تولید خشکبار از دیگر محصولات ممتاز این روستا است. از روستای پیربالا تا آبشار در حدود 2 ساعت پیاده روی با شیب ملایم لازم است. مسیر از میان دره ای که توسط صخره های بزرگ پوشیده شده و چشمه های زیادی در آن جریان دارند عبور میکند. ارتفاع آبشار در حدود 10 متر است و بهترین فصل سفر به این آبشار در اوایل بهار است.

آبشار پیربالا

 

مجموعه آبشارهای دره دارانداش

دارانداش روستایی در ۲۴ کیلومتری شهرستان زنوز است و شهرت آن بخاطر وجود دالانهای آبرو زیبایی است که در مسیر رودخانه در اثر فرسایش آبی بوجود آمده اند. این دره در دامنه های جنوب شرقی ارتفاعات کیامکی قرار گرفته که یکی از مناطق تحت حفاظت محیط زیست است. روستای دارانداش و هوروز دارای طبیعتی زیبا و آب و هوای مطبوعی است که موقعیت عالی جغرافیایی این روستا باعث آن شده. دره در دامنه کوه زیدر قرار داره و چشم انداز های آن در تمامی فصول سال زیبایی خاصی دارند.

برای رسیدن به این منطقه باید از مسیر ارتباطی تبریز به مرند وارد مسیر شهرستان زنوز شد و سپس از روستاهای زنوزاق و دارانداش گذر کرد. برای عبور از این دره نیازمند تجهیزات فرود و مهارتهای صخره نوردی است. همچنین برای دستیابی به دره از راهنمای محلی استفاده کنید.

مجموعه آبشارهای دره دارانداش

 

آبشارهای کوه کمر

مسیر رو اینطور براتون تشریح کنم وقتی ازتبریز بطرف مرند حرکت می کنید وقتی به مرند رسیدیم بطرف زنوز مسیر خود را از سر میگیریم وقتی به زنوز رسیدید در انتهای این شهرستان یک تربیت معلم هست که از راهنمایی های این مسیر میباشد رو میبینیم در کنار این محل جاده ای خاکی وجود دارد که مسیر خود رو به جاده خاکی عوض میکنیم در حدود 5 دقیقه ما از خاکی عبور میکنیم تا به جاده آسفالت برسیم وتا 45 دقیقه بعد ما به یک چشمه آب میرسیم که از دل زمین بیرون می آید وبسیار خوش گوار است البته در طول مسیر از مشه هایی نیز عبور میکنیم که در نوع خود جالب توجه است.

به چشمه آب که رسیدیم مسیر را تا دوراهه ای که در امتداد جاده وجود دارد ادامه میدهیم تا به آن برسیم دوراهه مربوط به مسیر دارانداش وکوه کمر است که کوه کمر از سمت راست ودارانداش به سمت چپ به پایین تپه میره ما از جاده سمت راست یعنی کوه کمر استفاده میکنیم البته مسیر دارانداش که دارای آبشارهای بسیار زیادی هست در قسمت های بعد تشریح خواهم کرد.

مسیر سمت راست را تا آنجا ادامه میدیم تا به روستای کوه کمر برسیم در ابتدای این روستا امامزاده ای وجود دارد که داخل این امامزاده اتاق هایی برای استراحت مسافرین وجود دارد که از امکانات بسیار جالب این روستا برای گردشگران است. بعداز زیارت امامزاده آبشار این روستا رو براتون تشریح میکنم. وقتی از کنار امامزاده مسیر خودمون رو تا انتهای روستا ادامه میدیم ما به باغات این روستا در امتداد مسیر میرسیم اگر راهپیمایی را در حدود 50 دقیقه ادامه بدیم ما به دره ای میرسیم که آبشار در ابتدای این دره در طرف راست کمی جلوتر قابل دید میباشد که از جاذبه های دیدنی این روستا میباشد. من از روستایی های اهل این روستا درباره مسیر صعود به قله سلطان سنجر پرسیدم آنها به مسیری برای صعود به این قله از کوههای مجاور آبشار اعتقاد دارند و این منطقه دارای ییلاقی که در آن دارای دریاچه ای بنام قوش گلی هست که مسیر این محل را باید توسط یک راهنما آشنا به مسیر پیمود.

آبشارهای کوه کمر

 

آبشار گل آخور

آبشار گل آخور ورزقان در موقعیت جغرافیایی E460724 N383337 در استان آذربایجان شرقی قرار دارد. آبشار گلآخور یکی از جایهای دیدنی استان آذربایجان شرقی است که در حوالی روستای گلآخور از توابع دهستان ارزیل بخش خاروانا شهرستان ورزقان قرار گرفتهاست. واژه «گلآخور» در زبان ترکی آذربایجانی به معنای «گلریز» است. آب این آبشار بسیار خنک هست که از کوههای شمالی و مرتفع این روستا سرچشمه گرفته و پس از عبور از داخل روستا در آخر به یک آبشار زیبا تبدیل می شود ارتفاع آبشار حدود ۱۰ متر می باشد ادامه آبشار پس از عبور از دره زیبا و سر سبز و پردرخت و گذر از روستای ارزیل با رود طرزم به یکدیگر می پیوندند و رود بزرگی نشکیل داده و به سمت روستای حاجیلار و کبود گنبد سرازیر میشود.

علاوه بر آبشار، قله جلا داغی این روستا و ییلاق های با لادست قله میتواند مورد توجه گردشگران و کوهنوردان قرار بگیرد مردم روستا اکثرا سید هستند و یک امامزاده هم در طرف دیگر روستا ((سمت باغات)قرار دارد که به امامزاده پیر سید علی اقا معروف است چند تا آلاچیق توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در بالای آبشار حهت استفاده گردشگران ساخته شده و همچنین راه رسیدن به خود آبشار برای راحتی مسافران پلکان کشی شده است. اهالی روستا به این آبشار چرنا می گویند.

این روستا در مسیر ورزقان-خاروانا در منطقه ای به نام سه راهی ممد آقا واقع شده ،در این سه راهی بعد از پیچیدن به جاده فرعی و طی حدود پنج کیلومتر راه به روستای ارزیل رسیده و از ارزیل تا خود آبشار یک کیلومتر باید خاکی رفت معدن طلای اندریان هم در این منطقه هست.

ارسباران به خاطر وجود کوه های سرسبز، جنگل های زیبا، مراتع غنی و رودهای پرآب، از زیبایی های دل انگیزی برخوردار است و کانون تجمع زیبایی تنوع طبیعت به حساب می آید. جنگل های ارسباران با 130 هزار هکتار وسعت از شهرت جهانی برخوردارند و در مناطق کلیبر، ورزقان، هوراند، میشه پاره، منجوان شرقی و غربی، دیزمار شرقی و کیوان گسترده شده است. این جنگل ها دارای بیش از 180 گونه درختی و درخچه ای است که در بخشی از آن در سال 1976 در شمار اندوختگاه های زیست کره(برنامه انسان و کره مسکون سازمان ملل متحد) قرار گرفت. جنگل های ارسباران یکی از جنگل های زیبای کشور است که دارای تنوع گیاهی بسیار مناسب، هوای مطبوع و حیات وحش متنوع می باشد و بسیاری از جانوران کمیاب در آن تحت حفاظت قرار دارند. طبیعت کم نظیر ارسباران، جای تحقیق و بررسی بسیاری دارد. مهمترین محصولات کشاورزی منطقه، غلات و میوه هایی مانند گیلاس، گردو، سیب، گلابی و توت می باشد که کیفیت بسیار بالایی دارند. از دیگر زیبایی های منطقه ارسباران می توان به قلعه بابک در شهرستان کلیبر و همچنین چشمه و آبشار کوچک دامجی قیه در شهرستان زنوز که آب آن از میان سنگ های آهکی تراوش می کند اشاره کرد. این چشمه شکل های زیبایی را در سطح سنگ های مجاور خود ایجاد کرده است و محلی مناسب جهت اقامت و تفرج است. تفرجگاه دامجی قیه بالاتر از روستای درق واقع گشته است.

آبشار گل آخور

 

عمارت شهرداری تبریز

 

عمارت شهرداری تبریز

 

مقبره الشعرا تبریز

 

مقبره الشعرا تبریز

 

خانه مشروطه تبریز

 

خانه مشروطه تبریز

 

قوریگل

این منطقه دارای آب و هوای زمستانی بسیار سرد و تابستانی بسیار معتدل است. از آنجا که اطراف آن کوه های بسیار بلند و برف گیر وجود دارد ، آب این تالاب تامین می شود البته از آب باران و برف و رود های جاری و چشمه های زیادی که در کف این تالاب جریان دارد که این تالاب را آبیاری می کند. این منطقه دارای گونه های جانوری بسیار زیاد است و جز مناطق شکار ممنوع بین المللی محسوب می شود. منطقه ای است که از نظر زیست محیطی دارای اهمیت بسیار فراوانی است.

تالاب قوری گل دارای آب شیرین است و گردشگران با شنا در این تالاب می توانند از آب گوارای آن نیز بنوشند. از زیبا ترین جاذبه های استان آذربایجان شرقی به حساب می آید که باعث جذب گردشگران بسیار زیادی شده است.دارای چشم اندازی بسار عالی است و وجود پرندگان آبزی و دسترسی به مراکز شهری باعث علاقه مردم به این تالاب زیبا شده است. طبق نظر گردشگران می توان بهترین اوقات فراغت خود را در این تالاب سپری کرد و از آنجا لذت برد. این منطقه دارای پستاندارانی مانند : جزبیل،و موش کشتزار بیابان و… است و حیواناتی مانند گرگ و روباه ،سمور سنگی در این تالاب خود نمایی می کنند.در تالاب قوری گل ۹۲ گونه پرنده نیز وجود دارد که از زیبا ترین این پرندگان اردک سر سفید ، اردک مرمری ، اردک بلوطی می توان اشاره کرد.

خزندگان بسیار زیادی در این تالاب زیبا به چشم می خورند مانند : مارهای چلیپر، پلنگی، گرزه مار و پلنگی، و مارمولک های بزرگ در این تالاب وجود دارند. انواع قورباغه ها را به همراه ماهی های تالاب می توان در آن مشاهده کرد که بیش از ۲۸۰ گونه گیاهی در این منطقه شناسایی شده و می توان از آنها دیدن کرد.

 

قوریگل

 

بولاخلار

بولاخلار سرچشمه آب رودخانه های آبیاری روستای قرخ بلاغ و قزل قلعه و خلام می باشد. در این منطقه هر نقطه از زمین باتلاقی می باشد و از لای سنگهای طبیعی به صورت طبیعی آب زلال و گوارا به صورت چشمه های زیادی جاری می شود و از آب حاصله روستاهای زیادی به کشاورزی وامرار معاش می پردازند.

بولاخلار

 

قرخ بلاخ

به زبان محلی به برکه مورد نظرگل یا قیجیلی می گویند .این تالاب دارای منظره طبیعی بسیار زیبا می باشد و دارای ماهی و نیزارهای طبیعی می باشد. در این منطقه جهت استفاده از آب تالاب در کشاورزی سد بزرگی احداث شده است و منطقه زیست اردکهای وحشی و غازهای وحشی می باشد مخصوصا در فصل بهار.

قرخ بلاخ

 

پل شاه عباس کلیبر

پلی است از دوران صفویه در شهر کلیبر آذربایجان شرقی.

پل شاه عباس کلیبر

 

کاروانسرای شاه عباسی کلیبر

این کاروانسرا در پنج کیلومتری راه جانالو کلیبر قرار دارد. این کاروانسرا از دوسالن تشکیل شده و از دوران صفوی قدمت دارد و در محوطه آن بقایای قبل از دوران صفوی نیز وجود دارد.

 

کاروانسرای شاه عباسی کلیبر

 

قلعه فرخی کلیبر

برج هشت ضلعی کلیبر شبیه برج خان باغی و دوزال است از آجر ساخته شده است و در مرکز شهر قرار دارد این برج بر تمام شهر کلیبر و راه های ورودی آن تسلط دارد ارتفاع برج 8 متر و عرض هر ضلع 2.2 متر میباشد بر روی سنگ نوشته آن تاریخ تعمیر آن 1111ه.قمری نوشته شده است که شخصی به نام محمد کاظم ابن بوداغ خلیفه قاسم انجام داده است عده ای آن را به ملکشاه سلجوقی نسبت میدهند به نظر میرسد این برج به عنوان دیدبانی برای امرای اعصار مختلف و بعنوان ستوال زرتشت ها مورد استفاده قرار گرفته است.

 

قلعه فرخی کلیبر

 

روستای کندوان

روستای کندوان در استان آذربایجان شرقی، در 62 کیلومتری تبریز و در دهستان سهند بخش مرکزی شهرستان اسکو واقع شده است. روستای کندوان به همراه یکاپادوکیای ترکیه و داکوتای آمریکا سه روستای صخره ای جهانند اما ویژگی منحصر بفرد کندوان اینست که این روستا تنها روستای صخره ای جهان است که هنور مردم در آن ساکنند و زندگی در آن جریان دارد.

در نظر اولی که به روستای کندوان انداخته می شود یک سری مخروطهای نوک تیز دیده می شود که در سطوح غیر منظم آنها سوراخهایی وجود دارد. این مخروطها، در کنار هم بطور متراکم یا جداجدا ناگهان از دامن کوهی بلند سر برآورده و در سراشیبی تند کوه به صورت پله پله بالا رفته اند. بنای خانه های کندوان از نوع معماری صخره ای است و به قرن هفتم هجری و در بعضی موارد حتی به دوره های قبل از اسلام نیز برمی گردد. این روستا نمونه ای از ابتدایی ترین نوع زندگی بشر و  همزیستی او با طبیعت به شمار می رود.

واژه کندوان از لفظ ؛کندو؛ میاید که به نوع معماری خانه های روستا برمیگردد. این خانه های کله قندی همچون سلولهای کندو زنبور عسل ساخته شده اند. البته فرم اولیه آنها به صورت طبیعی و بر اثر فوران آتشفشانهای کوه سهند ایجاد شده که این گدازه ها بر اثر قرنها برروی هم سرد و سخت و کله قندی شده اند. وجود چشمه های زیبای آب معدنی برای بیماران کلیوی و آرامش و سکوت کوهستان به اضافه هوای بسیار پاک ٬گردشگران بسیاری را سالانه به سوی این محل میکشاند. مراتع سرسبز عشایری فضای مناسبی را برای پرورش زنبور عسل و کشت گیاهان دارویی فراهم کرده که همین یک نوع محل درامدی برای روستاییان محسوب میشود.همچنینصنایع دستی مانند بافت گلیم و جاجیم و شالهای رنگین و زیبا نیز یکی دیگر از اشتغالات زنان کندوان محسوب میشود.

در تاریخ منطقه کندوان، این گونه نقل شده که نخستین کسانی که به کندوان پا گذاشته اند، ساکنان روستایی به نام حیله ور که در 2 کیلومتری غرب کندوان قرار داشته، بوده اند که در قرن هفتم هجری برای در امان ماندن از حمله مغول ها به دشتی در مقابل کندوان فعلی مهاجرت کرده اند و در طول مدت زمانی به تدریج درون  کران ها را حفاری کرده و پناهگاهی امن برای خود ساخته اند.

روستای کندوان دارای مسجد، حمام، مدرسه و آسیا می باشد و کران مسجد یکی از بزرگ ترین کران های روستا را تشکیل داده است.

داخل خانه ها کوچک و ساده اما تمیز است. هر کدام به فراخور صاحبش چند اطاق کوچک دارد که با طاقچه و پرده و چند پشتی تزیین گشته است. خانه ها عموما چند طبقه هستند طبقه اول برای آغل حیوانان تعبیه شده و طبقه بعدی برای سکونت آماده میشود. خانه ها مانند روستاهای دیگر تپه ای٬ به صورت پله کانی هستند و کوچه های باریک با شیب تند آنها را به هم متصل میکند. ویژگی سکونت در دل سنگها این است که در تابستان خنک و در زمستان تا حدودی گرم میماند.البته روستای کندوان زمستان سرد و طولانی دارد به طوریکه فصل توریستی آن تنها از بهار شروع شده و تا اوایل پاییز ادامه میابد.

 

روستای کندوان

 

جنگل ارسباران

جنگل ارسباران در دل طبیعت بکر و دست نخورده استان آذربایجان شرقی قرار دارد. جنگل ارسباران با وسعت بیش از ۷۰ هزار هکتار سرزمین پهناوری است که از شمال به رود ارس و از مشرق به مشگین شهر و مغان و از جنوب به سراب و اوجان و از مغرب به مرند و تبریز محدود است و شهرستان اهر را در بر می گیرد. بدون شک جنگل ارسباران از مکانهای دیدنی و تفریحی آذربایجان شرقی و همچنین ایران است.

ارسبار یا آرازبار و قره داغ یا قراچه داغ نامهایی بودند که جنگل ارسباران در دورانهای مختلف به آنها معروف بوده است.

از ویژگی های منطقه ارسباران شامل کوههای بلند و درختان گوناگون است که نگاه هر‎ ‎بیننده ای را مجذوب و حیران خویش می سازد و همچنین زیست گاهحیواناتی از جمله: خرس قهوه ای، خوک‎ ‎وحشی، روباه، شغال، گرگ، سیاه گوش و‎.... ، ‏ ‎پرندگانی از قبیل :کبک، کبک چیل، جی جاق، کلاغ نوک قرمز‎ ‎و‎ ‎پرندگان شکاری چون عقاب طلایی، شاهین و ... همچنین از لحظ پوشش گیاهی دارای گونه های‎ ‎مختلف گیاهی منحصر به فرد سرخدار، ممرز، بلوط، فندق، گردو و سماق و‏‎ ‎‏ غیره می باشد‏‎ که گاه ‎از نظر تنوع در جهان بی نظیر است.

جنگل های ارسباران با طبیعت زیبا و چشم اندازهای دلنشین و وجود اماکن و ابنیه تاریخی ، توان بالقوه بالایی برای جذب گردشگر دارد. از جمله آثار تاریخی این منطقه می توان به قلعه بابک، قلعه پشتو، قلعه جوشین، دژ قهقهه، بقعه شیخ شهاب الدین و بازار اهر اشاره کرد.

 

جنگل ارسباران

 

قلعه بابک

قلعه بابک که به نام های دژ بابک، بذ جمهور و قلعه جمهور هم معروف است دژ و مقر سردار تاریخی ایران، بابک خرم دین بود که در هنگام قیام بر علیه دستگاه خلافت عباسی در قرن سوم هجری ساخته شده است. قلعه بابک در استان آذربایجان شرقی در 50 کیلومتری شمال شهرستان اهر و در 4 کیلومتری شهرستان زیبا وتوریستی کلیبر واقع است. دژ بابک بر فراز قله ی کوهستانی، با ۲۳۰۰ تا ۲۷۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا بنا شده است. اطراف دژ بابک را دره های ژرفی با گودی ۴۰۰ تا  ۶۰۰  متر فرا گرفته و تنها از یک سو راهی باریک و سخت برای دسترسی به این دژ وجود دارد.

برای رسیدن به دروازه قلعه بابک و ورود به بنای مستحکم دژ باید از معبری عبور کرد که به صورت دالانی است و از سنگ های منظم طبیعی شکل گرفته و تنها گنجایش عبور 1 تا 2 نفر را دارد. فاصله این معبر تا باروی قلعه در حدود 2000 متر است و مقابل آن قرار دارد. از همین نقطه است که صعوبت راه و ابهت خاص این قلعه رفیع و موقعیت خیره کننده آن بیننده را به اعجاب وا می دارد. امتداد بصری معبر در نهایت به دروازه قلعه ختم می شود و دقیقا در راستای آن قرار دارد که باعث می شود ورود هر تازه وارد و سپاهی و غیره از طریق دو برج دیده بانی در دو سمت دروازه ورودی قابل رویت باشد. این برج ها یکی مخروطی و دیگری مدور و استوانه ای از سنگ های تراشیده با ملاط ساروج استوار ساخته شده اند. باروها که از نوعی سنگ خارا ساخته شده تمام درزهای کوهستان را بسته است. برای نفوذ به داخل بنا بایستی حتما از دروازه گذشت و از کوهستان راهی برای ورود وجود ندارد. نزدیک شدن وسایل قلعه کوب، منجنیق و آتش افکن به این قلعه تقریبا ناممکن بود.

بنای دژ بابک که دو طبقه و سه طبقه است، پس از ورودی قرار گرفته است و پس از آن تالار اصلی وجود دارد که اطراف آن را هفت اطاق فرا گرفته است، اطاق هایی  که به تالار مرکزی راه دارند. در قسمت شرقی دژ بابک تاسیسات دیگری مرکب از اطاق ها و آب انبارها ساخته شده است؛ سقف آب انبارها با طاق جناغی و گهواره ای استوار شده اند. محوطه داخلی آنها نیز به وسیله نوعی ساروج غیر قابل نفوذ گردیده و به هنگام زمستان از برف و باران پر شده و در تابستان و هنگام محاصره ها از آب آنها استفاده می شده است. در سمت شمال غربی دژ بابک پلکان هایی سرتاسری وجود داشته که اکنون ویران شده و قسمت هایی از آن بیرون خاک است و تنها راه  صعود به بخش های مرتفع تر بناست.

از آثار معماری و روش چفت و بست سنگ ها و ملات ساروج و اندود دیوارها، از نوعی گچ و خاک، می توان به یقین اظهار داشت که ساختمان قلعه بابک در روزگار اشکانیان و یا شاید ساسانیان ساخته شده است. در مورد اشیا و ابزاری که از قلعه بابک به دست آمده باید گفت که نخستین اشیا بدست آمده سفالینه های منقوش و  لعاب خورده بود که یک دوره استقرار تا اوایل قرن هفتم هجری را نمایش می داد. همچنین تعدادی سکه های مسی کشف شدند که برخی از آنها به علت ساییدگی و زنگ خوردگی فراوان غیر قابل خواندن است و در بین این سکه ها برخی مربوط به اتابکان آذربایجان و هزارسیبان (قرون ششم و هفتم هجری) هستند.

بدین ترتیب می توان گفت قلعه بابک از دوران قدیم محکم و استوار بر بلندپایه ترین قله های آذربایجان خودنمایی می کرده و هنوز به عنوان جایگاه بابک خرم دین و یکی از نمونه های استقامت و پایداری آذربایجانیان و ایرانیان برابر عرب ها و جزو بزرگ ترین نمونه های معماری ایران محسوب می شود. موقعیت مستحکم قلعه بابک، آن چنان اعجاب انگیز است که از نبوغ نظامی و آگاهی کامل بنیان گذار آن حکایت می نماید.

قلعه بابک یادآور رشادت های سردار معروف ایرانی بابک خرمدین رهبر گروه سرخ جامگان، توسط جنگل ارسباران احاطه شده است و به علت وجود زیبایی های طبیعی و ویژگی های تاریخی قلعه بابک از مکانهای دیدنی استان آذربایجان شرقی می باشد که سالیانه علاقه مندان بسیاری را راهی این منطقه می کند. قلعه بابک به نام های دژ بابک، قلعه جمهور، بذ جمهور، بذ بابک، نیز شناخته می شود.

 

قلعه بابک

 

رصدخانه مراغه

رصدخانه مراغه که بزرگترین رصدخانه جهان در دوره قبل از اختراع تلسکوپ بوده است در زمانی که مراغه به پایتختی توسط هلاکو خان مغول انتخاب شده بود روی تپه ای در غرب مراغه در استان آذربایجان شرقی ساخته شد. رصدخانه مراغه که امروزه فقط آثار کمی از آن باقی مانده است درسال6577 به دستور هلاکو نوه چنگیزخان مغول و همت خواجه نصیرالدین طوسی بنا شده است. درساختمان و درتشکیل رصدخانه مراغه شخصیت هایی چون علامه قطب الدین فخرالدین مراغی،محی الدینمغربی ، علی بن محمود نجم الدین الاسـطرلابی و... شرکت داشته اند .بنای رصـدخانه ، 155سال طول کشید . به امر هلاکو کتب و اسباب و آلات علمی و نجومی بسیار که از فتح بغداد بدست آورده بود درآنجا متـمرکز گردید . 
رصدخانه مراغه تا سال 7033هجری آباد بوده لیـکن پس از آن بر اثر زلزله های سخت ، بی توجهی حکام رو به ویرانی رفت و درحال حاضر آثاری از بناهای متعلقه آن باقی مانده است. رصدخانه مراغه تا زمان سلطان محمد خدابنده مشغول به کار بوده است و تاریخ ویرانی آن بطور کامل و دقیق هنوز مشخص نشده ولی در نوشته های حمدالله مستوفی در سال 720 به ویران بودن آن اشاره شده است.

رصدخانه مراغه 167 سال پیش از احداث رصدخانه سمرقند ساخته شد و درزمان آبادانی یکی از معتبرترین رصدخانه های جهان بوده است.در آن زمان بفرمان قوبیلای قآن امپراطور چین و برادرهلاکو خان کارشناسانی برای آموزش و الگو برداری از رصدخانه مراغه به این شهر آمده،پس از مراجعت به چین رصدخانه ای به تقلید از رصدخانه مراغه ساختند. علاوه بررصدخانه چین همچنین رصدخانه های سمرقند، استانبول وهند از روی رصدخانه مراغه ساخته شده اند.

در جوار رصدخانه مراغه، سرایی عالی برای استفاده خواجه نصیرالدین طوسی و منجمین ساخته شده و مدرسه علمیه ای جهت استفاده طلاب دانشجو نیز احداث گردیده بود. رصدخانه مراغه فقط مخصوص رصد ستارگان نبود و یک سازمان علمی گسترده بود که بیشتر شاخه های دانش درس داده می شد. در همین جا بود کهزیج ایلخانی به سال ۶۷۰ هجری(۱۲۷۶ میلادی) فراهم شد.خواجه نصیرالدین طوسی زیج ایلخانی را از روی رصدهای انجام شده در رصدخانه مراغه تدوین کرده است.زیج ایلخانی سده ها از اعتبار خاصی در بسیاری از سرزمین های آن زمان -از جمله در چین- برخوردار بوده است و در سال ۱۳۵۶ میلادی (۳۰۰ سال پس از مرگ خواجه نصیرالدین طوسی) ترجمه و در اروپا منتشر شد. قدیمی ترین نسخه زیج ایلخانی در کتابخانه ملی پاریس نگهداری می شود.

هم اکنون از بزرگ ترین مرکز علمی منطقه، تنها قسمت های کوچکی بر بلندای تپه مشرف به شهر مراغه باقیمانده است. خوشبختانه در طول دهه پنجاه با کاوش هایی  که به سرپرستی دکتر پرویز ورجاوند انجام شد باقیمانده های این بنا مرمت شده است. در حال حاضر، گنبدی بزرگ به جهت حفظ بناهای باقیمانده بر روی آن قرار داده شده که ظاهرا به صورت نمایشگاه نیز از آن استفاده می شود. رصدخانه مراغه به نام های رصدخانه خواجه نصیرالدین طوسی، نیز شناخته می شود.

 

رصدخانه مراغه

 

گنبد سرخ مراغه

گنبد سرخ یکی از قدیمی ترین بناهایی دوره اسلامی است که در شهر مراغه از استان آذربایجان شرقی قرار دارد. این بنا در جنوب غربی شهر مراغه واقع میباشد. بنای گنبد سرخ در سال ۵۴۲۲ هجری به دستور عبدالعزیز بن محمود بن سعدید رییس آذربایجان (این شخص یکی از امیران سلسله کوچک احمدیلی است که در این عصر بر مراغه حکمرانی داشتند ) در دوره سلجوقیان و به وسیله بنی بکر محمد بن بندان بن محسن معمار ساخته شده است. گنبد سرخ قدیمی ترین مزار از پنج مزار بزرگ موجود در مراغه است که در آذربایجان بیشتر به گنبد قرمز شهرت دارد. در حال حاضر علی رغم وجود کتیبه های خوانا، کسی که در گنبد سرخ دفن شده بر ما ناشناخته است.

سبک معماری این بنا به شیوه رازی است.با شروع ساخت این بنا دوره رازی در معماری ایران به پایان رسیده و این بنا نقطه عطف و شروع معماری آذری می باشد که تلفیق آجر و کاشی و استفاده از کاشی در تزیین بناهای تاریخی در ایران از مشخصه های این دوره است. گنبد سرخ بنایی مربع شکل است متشکل از سردابه و اتاق اصلی که برروی سکوی سنگی قرار دارد و به وسیله هفت ردیف پله می توان به آن دسترسی یافت. پنج پله در جلوی سکو واقع شده و پله ششم و هفتم جز آستانه درگاه محسوب می شوند. سه پهلوی شرقی ، غربی و جنوبی گنبد هر یک دارای دو طاق نمای آجری با طرحهای تزیینی و سرطاقی منقش تخمیری است . سردر بنای گنبد سرخ دارای یک طاقنمای جالب عمیق است که بالای آن با نقش و نگار تخمیری و کاشی های ساده آبی رنگ متداول در دوره سلجوقی تزیین یافته است . گنبد سرخ با کاشیکاری آبی رنگ و آجرکاری و گچ بری ظریف و کتیبه کوفی آجری و نقش و نگارهای گوناگون یکی ازبناهای دیدنی و مشهور مراغه و ایران است از امتیازات مهم تزیینی این بنا اختلاط کاشی فیروزه ای و آبی در زمینه آجری و همچنین گچ بری و نقوش هندسی آن است . شهرستان مراغه با داشتن 5برج و بنای تاریخی در گذشته به شهر برجها معروف بوده است 

گنبد سرخ دارای ۴ ضلع بوده، کتیبه ضلع شمالی نشانگر اسم و القاب بانی گنبد و تاریخ احداث بنا می باشد و کتیبه ضلع شرقی و جنوبی آن آیات قرانی و ضلع غربی آن حاکی از نام سازنده بنا می باشد. دخمه یا سردابه در میان سکو واقع شده و از جبهه شرقی می توان به آن راه یا فت . سقف سردابه برروی دیوارهای جانبی و ستون مربع شکلی که دروسط دخمه قرار دارد استوار شده است. کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند این بنا قبل از رصدخانه مراغه برای تعیین ماه های سال و ساعات روز کاربرد داشته و سوراخ های ایجاد شده بر ضلع های این بنا  نشانگر این امر است. گنبد سرخ در تاریخ ۱۵ دی ماه ۱۳۱۰ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و دارای شماره ثبت در آثار ملی ۱۳۴ است. گنبد سرخ مراغه به نام های گنبد قرمز، نیز شناخته می شود.

 

گنبد سرخ مراغه

 

منبع: آریا زمین



برچسب ها :